ભારત અને રશિયાએ ક્રૂડ ઓઈલ, LNG અને કોકિંગ કોલ જેવી ચીજવસ્તુઓની ઝડપી આયાત માટે **2027** માં નોર્ધન સી રૂટ (Northern Sea Route) પર પાઇલટ વોયેજનું આયોજન કર્યું છે. આ રૂટ અંતર ઘટાડવામાં મદદરૂપ થઈ શકે તેમ છે, પરંતુ આત્યંતિક હવામાન અને ઊંચા ખર્ચ જેવા પડકારો પણ સામે છે.
ભારત અને રશિયાએ વર્ષ 2027 માં નોર્ધન સી રૂટ દ્વારા એક ખાસ પાઇલટ વોયેજ (Pilot Voyage) હાથ ધરવાની યોજનાને અંતિમ ઓપ આપી દીધો છે. આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ક્રૂડ ઓઈલ, લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG), કોકિંગ કોલ અને ખાતર જેવી આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ માટે વૈકલ્પિક અને ઝડપી લોજિસ્ટિક્સ કોરિડોર તપાસવાનો છે. આ આર્કટિક માર્ગનો ઉપયોગ કરીને ભારત પોતાની સપ્લાય ચેઈનને મજબૂત બનાવવા અને એનર્જી સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપવા માંગે છે.
અંતર ઘટશે, પણ પડકારો પણ છે
પરંપરાગત દરિયાઈ માર્ગોની તુલનામાં નોર્ધન સી રૂટ ઘણો ટૂંકો છે. હાલમાં ભારતીય બંદરોથી કાર્ગો મોકલવા માટે 8,600 નોટિકલ માઈલથી વધુનું અંતર કાપવું પડે છે અને તેમાં ઘણા અઠવાડિયા લાગે છે. આ આર્કટિક રૂટ દ્વારા સમય અને ખર્ચમાં ઘટાડો થવાની સંભાવના છે. જોકે, આ વિસ્તાર વર્ષના મોટાભાગના સમય દરમિયાન બરફથી ઢંકાયેલો રહે છે. 5,600 કિલોમીટર ના આ પટ્ટાને પસાર કરવા માટે રશિયન સ્ટેટ ઓપરેટર Rosatom સંચાલિત સ્પેશિયલાઈઝ્ડ ન્યુક્લિયર-પાવર્ડ આઈસબ્રેકર્સ (Icebreakers) ની જરૂર પડે છે.
રોકાણકારો માટે શું છે મહત્વ?
ભારતના સ્ટીલ અને એનર્જી સેક્ટર માટે કોકિંગ કોલ અને ગેસની સતત સપ્લાય ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આ રૂટ દ્વારા ભારત એક જ દરિયાઈ માર્ગ પર નિર્ભર રહેવાના જોખમોને ઘટાડવા માંગે છે. આ વ્યૂહરચના Eastern Maritime Corridor સાથે પણ જોડાયેલી છે જે રશિયાના ફાર ઈસ્ટ સાથે કનેક્ટિવિટી સુધારવા પર કામ કરી રહી છે.
જોકે, પ્રોજેક્ટની સફળતા વીમા પ્રીમિયમ, આઈસબ્રેકર સર્વિસના ખર્ચ અને હવામાનની અનિશ્ચિતતા પર નિર્ભર રહેશે. 2027 ની પાઇલટ ટ્રીપ એ નક્કી કરશે કે શું આ રૂટ માત્ર વ્યૂહાત્મક ટેસ્ટિંગ પૂરતો મર્યાદિત રહેશે કે પછી તે વેપાર માટે એક ટકાઉ અને સસ્તો માર્ગ બની શકશે.