ભારતના ગ્રીન હાઈડ્રોજન સેક્ટર માટે અત્યારે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને કોસ્ટ મેનેજમેન્ટ સૌથી મોટો અવરોધ બની રહ્યા છે. કંપનીઓ કેપેસિટી વધારી રહી છે, પરંતુ પ્રોજેક્ટ્સની વાસ્તવિક સફળતા માટે પોર્ટ રેડીનેસ, ગ્રીડ સ્ટેબિલિટી અને લોંગ-ટર્મ બાયર એગ્રીમેન્ટ્સ પર ભાર મૂકવો અનિવાર્ય છે.
ગ્રીન હાઈડ્રોજનના સપના અને જમીની વાસ્તવિકતા
ભારતનું ગ્રીન હાઈડ્રોજનમાં ગ્લોબલ લીડર બનવાનું લક્ષ્ય અત્યારે ટેકનિકલ અને આર્થિક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. Reliance Industries, Adani Green Energy, Larsen & Toubro અને NTPC જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓએ ઈલેક્ટ્રોલાઈઝર કેપેસિટી માટે મોટા રોકાણની જાહેરાત તો કરી છે, પરંતુ પ્લાન્ટ બનાવવા એ માત્ર પ્રથમ પગથિયું છે. શેરહોલ્ડર્સ માટે મહત્વનું એ છે કે આ કંપનીઓ કેવી રીતે સપ્લાય ચેઈન અને પાવર ગ્રીડ ઈન્ટિગ્રેશનને મેનેજ કરે છે.
પ્રાઈસ કોમ્પિટિટિવનેસનો મોટો પ્રશ્ન
હાલમાં, ફોસિલ ફ્યુઅલમાંથી બનતું 'ગ્રે હાઈડ્રોજન' ગ્રીન હાઈડ્રોજન કરતા સસ્તું છે. ગ્રીન હાઈડ્રોજનને સસ્તું બનાવવા માટે માત્ર પ્લાન્ટ્સ પૂરતા નથી, પરંતુ સસ્તા અને સતત રિન્યુએબલ એનર્જી સપ્લાય માટે પાવર ગ્રીડમાં భారీ રોકાણની જરૂર છે. આ સપ્લાય વિના, સ્ટીલ અને ફર્ટિલાઈઝર જેવા ઈન્ડસ્ટ્રિયલ યુઝર્સ માટે પરંપરાગત ફ્યુઅલમાંથી શિફ્ટ થવું ખૂબ મુશ્કેલ છે.
લોજિસ્ટિક્સ અને પોર્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું બોટલનેક
ગ્રીન હાઈડ્રોજનને એક્સપોર્ટ કરવા માટે તેને એમોનિયામાં ફેરવવું પડે છે, જેના માટે સ્પેશિયલાઈઝ્ડ પોર્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની જરૂર હોય છે. ભારતના વર્તમાન પોર્ટ્સ પાસે હાઈડ્રોજન ડેરીવેટિવ્સને સુરક્ષિત રીતે સ્ટોર કરવાની ક્ષમતાનો અભાવ છે. આ લોજિસ્ટિક્સ ગેપને કારણે ઈન્ટરનેશનલ માર્કેટમાં સપ્લાય કરવામાં વિલંબ થવાનું જોખમ રહેલું છે.
લોંગ-ટર્મ ઓફટેક એગ્રીમેન્ટ્સનું મહત્વ
રોકાણકારોએ એ નોંધવું જોઈએ કે આ પ્રોજેક્ટ્સમાં શરૂઆતનો ખર્ચ ખૂબ વધારે હોય છે અને પ્રોફિટ મળવામાં સમય લાગે છે. તેથી, 'લોંગ-ટર્મ ઓફટેક એગ્રીમેન્ટ્સ' (લાંબા ગાળાના ખરીદ કરાર) અનિવાર્ય છે. જો આ એગ્રીમેન્ટ્સ ન હોય, તો ડિમાન્ડની અનિશ્ચિતતા અને પ્રાઈસ વોલેટિલિટી ડેવલપર્સ માટે મોટું નાણાકીય જોખમ ઊભું કરી શકે છે.