રશિયા પર પ્રતિબંધ લગાવનારા દેશોને ભારતની ઈંધણની નિકાસ સપ્ટેમ્બર મહિનામાં **43%** વધીને **1 અબજ યુરો** પર પહોંચી ગઈ છે. Reliance Industries સહિતની રિફાઇનરીઓ માટે હવે ગ્લોબલ રેગ્યુલેશનના નિયમો પાળવા એક મોટો પડકાર બન્યા છે.
ભારતીય રિફાઇનરીઓએ રશિયા પર પ્રતિબંધ લગાવનારા દેશોને પ્રોસેસ્ડ ફ્યુઅલની નિકાસમાં મોટો વધારો કર્યો છે. સપ્ટેમ્બરમાં ભારત, તુર્કી અને બ્રુનેઈમાંથી થયેલી નિકાસ 1 અબજ યુરોને આંબી ગઈ છે, જે ઓગસ્ટની સરખામણીએ 43% નો સીધો ઉછાળો દર્શાવે છે. આ ઈંધણ મુખ્યત્વે યુરોપિયન યુનિયન (EU), ઓસ્ટ્રેલિયા અને અમેરિકા જેવા બજારોમાં પહોંચી રહ્યું છે, જેના કારણે હવે પાલન અને નિયમનકારી દબાણ અંગે સવાલો ઉભા થઈ રહ્યા છે.
Reliance Industries ની ભૂમિકા
આ વેપારમાં Reliance Industries ની જામનગર રિફાઇનરી સૌથી મોટી સપ્લાયર બનીને ઉભરી છે. EU ના બંદરો પર આ મહિને આવેલી સાત કાર્ગો ડિલિવરીમાંથી છ કાર્ગો એકલા જામનગરથી આવ્યા હતા. જોકે, EU એ રશિયન ક્રૂડમાંથી બનેલા ઈંધણ પર પ્રતિબંધ લગાવ્યો છે, પરંતુ તેમાં કેટલીક છૂટછાટો પણ સામેલ છે. હાલમાં એડવોકેસી ગ્રુપ્સ રિફાઇનરી લેવલે કડક તપાસની માંગ કરી રહ્યા છે જેથી રશિયન ઓઈલમાંથી બનેલા પ્રોડક્ટ્સ રોકી શકાય.
રોકાણકારો માટે જોખમ
ભારતીય રિફાઇનરીઓ અત્યાર સુધી રશિયન 'Urals' ક્રૂડના સસ્તા ભાવનો લાભ ઉઠાવીને નફો કમાઈ રહી હતી, જે Brent ક્રૂડ કરતા નોંધપાત્ર રીતે સસ્તું મળે છે. પરંતુ હવે નિયમનકારી વાતાવરણ વધુ કડક બની રહ્યું છે. જો EU કે પશ્ચિમી દેશો નિયમો વધુ કડક બનાવે, તો આ નિકાસ માર્ગો બંધ થવાનું જોખમ છે, જે સીધી રીતે રિફાઇનરીઓના પ્રોફિટ માર્જિનને અસર કરી શકે છે.
ડોમેસ્ટિક સેક્ટરમાં બદલાતી વ્યૂહરચના
ભારતમાં રશિયન ક્રૂડની આયાતમાં સપ્ટેમ્બરમાં 13% નો ઘટાડો નોંધાયો છે. જામનગરે રશિયન ક્રૂડની ખરીદી 27% અને પારાદીપ રિફાઇનરીએ 21% ઘટાડી છે. તેની સામે, Nayara Energy ની વાડીનાર રિફાઇનરીએ રશિયન ક્રૂડની આયાતમાં પોતાનો હિસ્સો વધાર્યો છે. Urals ક્રૂડ હજુ પણ Brent કરતા 23 USD સસ્તું હોવાથી કંપનીઓ માટે આકર્ષણ જળવાયેલું છે, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે વધતી સ્પર્ધા અને રાજદ્વારી દબાણ આ વ્યૂહરચનાને વધુ જોખમી બનાવી રહ્યા છે.