ભારતની પેટ્રોલિયમ નિકાસમાં એક અનોખો ટ્રેન્ડ જોવા મળ્યો છે. નિકાસના જથ્થા (Volume) માં **16%** નો ઘટાડો થયો હોવા છતાં, ઊંચા આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ અને નબળા રૂપિયાને કારણે દેશની નિકાસ આવક વધીને **₹2.59 લાખ કરોડ** પર પહોંચી છે.
ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સની નિકાસમાં જોવા મળેલી આ તેજી પાછળનું મુખ્ય કારણ ગ્લોબલ માર્કેટમાં ઈંધણના ભાવમાં થયેલો વધારો છે. જોકે આંકડાઓ એક મહત્વનું પાસું પણ સ્પષ્ટ કરે છે કે ફિઝિકલ શિપમેન્ટમાં થયેલો 16% નો ઘટાડો હવે રિફાઇનર્સ માટે ચિંતાનું કારણ બની શકે છે.
કરન્સી અને ડિઝલનો સપોર્ટ
આ સમયગાળા દરમિયાન રૂપિયો સરેરાશ 95.17 પ્રતિ ડોલર રહ્યો હતો, જે ગત વર્ષે 86.44 હતો. રૂપિયાનું આ અવમૂલ્યન નિકાસની આવકને વેગ આપે છે. ખાસ કરીને ડિઝલ પર નજર કરીએ તો, કુલ નિકાસના 42% હિસ્સો ધરાવતા ડિઝલમાંથી ₹1.2 લાખ કરોડની આવક થઈ છે, જે ગત વર્ષની સરખામણીએ 58% વધારે છે. તેવી જ રીતે, પેટ્રોલની નિકાસમાં 21% નો વધારો જોવા મળ્યો છે અને આવક ₹58,000 કરોડ નોંધાઈ છે.
શું રિફાઇનર્સની નિકાસ ઘટશે?
ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડિઝલની આંતરિક વપરાશમાં અનુક્રમે 5% અને 7% નો વધારો થયો છે, જ્યારે રિફાઇનિંગ ઉત્પાદન સ્થિર છે. આ સ્થિતિમાં, Reliance Industries, Nayara Energy અને MRPL જેવી કંપનીઓ હવે નિકાસ કરતા સ્થાનિક સપ્લાયને પ્રાથમિકતા આપી રહી છે. જો ઘરેલું વપરાશ આમ જ વધતો રહ્યો, તો ભવિષ્યમાં નિકાસ માટેની સરપ્લસ ઘટવાની શક્યતા છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
ભારત તેની ક્રૂડ ઓઈલની જરૂરિયાતના લગભગ 90% આયાત કરે છે. આથી રિફાઇનિંગ ક્ષેત્ર ગ્લોબલ ક્રૂડ પ્રાઈસ અને કરન્સીની અસ્થિરતા પ્રત્યે ખૂબ જ સંવેદનશીલ છે. આગામી સમયમાં, માર્જિનની ટકાવારી અને સ્થાનિક માંગ અને રિફાઇનિંગ ક્ષમતા વચ્ચેનું સંતુલન જ નક્કી કરશે કે આ નફાકારકતા જળવાઈ રહેશે કે કેમ.