ભારત અને ફ્રાન્સ હવે EPR ન્યુક્લિયર રિએક્ટર બનાવવા માટે પોતાની યોજનાઓને ઝડપી બનાવી રહ્યા છે. આગામી SHANTI પોલિસી હેઠળ ન્યુક્લિયર સેક્ટરમાં પ્રાઈવેટ કંપનીઓની એન્ટ્રી અને લોકલ મેન્યુફેક્ચરિંગને પ્રોત્સાહન મળવાની આશા છે, જે લાંબા ગાળે એનર્જી કેપેસિટી માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.
ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચે ન્યુક્લિયર એનર્જી ક્ષેત્રે સહયોગ વધારવા માટે નવી કવાયત શરૂ થઈ છે. પાવર સેક્રેટરી પંકજ અગ્રવાલે ફ્રાન્સની Électricité de France (EDF) ના નેતૃત્વ સાથે મુલાકાત કરીને European Pressurised Reactor (EPR) ટેકનોલોજીના અમલીકરણ પર ચર્ચા કરી છે. આ વાતચીતનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતમાં ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટ્સના ખર્ચમાં ઘટાડો કરવાનો અને લોકલ સપ્લાય ચેઈન વિકસાવવાનો છે.\n\n### SHANTI પોલિસી અને પ્રાઈવેટ સેક્ટરની એન્ટ્રી\n\nઆ સમગ્ર ચર્ચાની મુખ્ય ધરી 'Sustainable Harnessing and Advancement of Nuclear Energy for Transforming India' (SHANTI) ફ્રેમવર્ક છે. હાલમાં, ભારતનું ન્યુક્લિયર પાવર સેક્ટર મુખ્યત્વે Nuclear Power Corporation of India Limited (NPCIL) જેવી સરકારી કંપનીઓ દ્વારા સંચાલિત છે. નવી પોલિસીનો હેતુ આ ક્ષેત્રમાં નિયમોને સરળ બનાવીને પ્રાઈવેટ કંપનીઓ અને NTPC જેવી મોટી PSU કંપનીઓ માટે રસ્તો સાફ કરવાનો છે. રોકાણકારો માટે આ એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક છે, કારણ કે ભવિષ્યમાં પબ્લિક-પ્રાઈવેટ પાર્ટનરશિપ દ્વારા મોટા પ્રોજેક્ટ્સની આર્થિક અને ટેકનિકલ જવાબદારી વહેંચી શકાશે.\n\n### પડકારો અને જોખમો\n\nજોકે આ સમાચાર ઉત્સાહજનક છે, પરંતુ રોકાણકારોએ આ સેક્ટરના ઈતિહાસને પણ ધ્યાનમાં રાખવો જોઈએ. Jaitapur ન્યુક્લિયર પાવર પ્રોજેક્ટ જેવા મોટા પ્રોજેક્ટ્સ અગાઉ ટેકનોલોજી, જવાબદારી (Liability) અને ઊંચા ખર્ચને કારણે વર્ષો સુધી વિલંબમાં રહ્યા હતા. ન્યુક્લિયર પ્લાન્ટ્સમાં ખૂબ જ મોટું રોકાણ જરૂરી હોય છે અને તેને કાર્યરત થવામાં લાંબો સમય લાગે છે. તેથી, SHANTI પોલિસીનું અમલીકરણ કેટલી ઝડપથી થાય છે અને ભારતીય મેન્યુફેક્ચરર્સ ગ્લોબલ સેફ્ટી સ્ટાન્ડર્ડ્સને કેટલું ઝડપથી અપનાવે છે, તે જોવું ખૂબ મહત્વનું રહેશે.\n\n### રિન્યુએબલ એનર્જી સાથે તાલમેલ\n\nઆ ભાગીદારીમાં માત્ર ન્યુક્લિયર જ નહીં, પણ પમ્પ્ડ હાઈડ્રો સ્ટોરેજ પર પણ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. વિન્ડ અને સોલર એનર્જી જેવી અસ્થિર રિન્યુએબલ એનર્જીના બેલેન્સ માટે આ ટેકનોલોજી ખૂબ કામ લાગશે. રોકાણકારોએ આગામી સમયમાં SHANTI પોલિસીની ફાઈનલ વિગતો અને NTPC સહિતની કંપનીઓ સાથેની સંભવિત જોઈન્ટ વેન્ચરની જાહેરાતો પર નજર રાખવી જોઈએ.