રશિયામાં ડ્રોન હુમલાઓને કારણે ઉભી થયેલી ઇંધણની અછતને પહોંચી વળવા ભારતે મદદ કરી છે. છેલ્લા બે મહિનામાં ભારતે રશિયાને આશરે **10 લાખ બેરલ** ગેસોલિન મોકલ્યું છે, જે વૈશ્વિક એનર્જી ટ્રેડમાં બદલાતા સમીકરણો દર્શાવે છે.
પરંપરાગત રીતે ઇંધણનું મોટું નિકાસકાર ગણાતું રશિયા હાલમાં ગંભીર આંતરિક અછતનો સામનો કરી રહ્યું છે. રશિયાના એનર્જી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર થયેલા સતત ડ્રોન હુમલાઓને કારણે રિફાઇનરી ક્ષમતાને ભારે નુકસાન થયું છે. આ સંજોગોમાં રશિયાએ હવે બહારથી ગેસોલિન મંગાવવાની ફરજ પડી છે. જૂન અને જુલાઈ 2026 દરમિયાન ભારતીય રિફાઇનરીઓએ આશરે 10 લાખ બેરલ ગેસોલિન રશિયા મોકલ્યું છે.
Vadinar રિફાઇનરીની ભૂમિકા
આ આખા વ્યવહારમાં ગુજરાતની Vadinar રિફાઇનરીનું નામ મુખ્યત્વે સામે આવ્યું છે. આ રિફાઇનરી Nayara Energy દ્વારા સંચાલિત છે, જેમાં રશિયાની દિગ્ગજ કંપની Rosneft નો આશરે 50% જેટલો મોટો હિસ્સો છે. આ ટ્રેડની વિશેષતા એ છે કે ભારત એક તરફ રશિયા પાસેથી સસ્તું ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદે છે અને બીજી તરફ પ્રોસેસ કર્યા પછી તેને ફિનિશ્ડ ફ્યુઅલ તરીકે રશિયાને જ પરત મોકલી રહ્યું છે.
લોજિસ્ટિક્સ અને જોખમો
આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો અને ભૂ-રાજકીય દબાણને કારણે આ શિપમેન્ટ સામાન્ય માર્ગો દ્વારા કરવામાં આવતા નથી. રિપોર્ટ્સ મુજબ, આ કાર્ગો 'સેન્ક્શન્ડ ટેન્કર ફ્લીટ' (Sanctioned Tanker Fleets) દ્વારા મોકલાઈ રહ્યા છે. ટ્રેકિંગથી બચવા માટે ઘણીવાર ભૂમધ્ય સમુદ્રમાં 'શિપ-ટુ-શિપ' ટ્રાન્સફરનો ઉપયોગ થાય છે, જેમાં શિપના ઓટોમેટિક આઈડેન્ટિફિકેશન સિસ્ટમ (AIS) બંધ રાખવામાં આવે છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી
જોકે Nayara Energy અનલિસ્ટિડ કંપની છે, પરંતુ આ પ્રકારના વેપારથી ભારતીય એનર્જી સેક્ટર પર વૈશ્વિક નિયમનકારી દબાણ વધી શકે છે. જો ભવિષ્યમાં ભૂ-રાજકીય તણાવ વધે, તો લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ અને 'સેકન્ડરી સેન્ક્શન'નું જોખમ પણ વધી શકે છે. રશિયાએ પણ 2027 ની શરૂઆત સુધી ગેસોલિન નિકાસ પર પ્રતિબંધ લંબાવ્યો છે, જેથી ભારત જેવા ભાગીદારો પર નિર્ભરતા હજુ ચાલુ રહે તેવી શક્યતા છે. રોકાણકારોએ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને સરકારની નીતિઓમાં થતા ફેરફારો પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.