ઓક્ટોબર 2026માં ભારતની ડીઝલ નિકાસ દૈનિક **7,00,000 બેરલ**ની ૧૨ મહિનાની ઊંચી સપાટીએ પહોંચી છે. વૈશ્વિક સ્તરે સપ્લાયમાં આવેલા અવરોધોનો ફાયદો રિફાઇનરીઓને મળી રહ્યો છે, જોકે ઘરેલું માંગમાં વધારો નિકાસ માટે મર્યાદા નક્કી કરી શકે છે.
રિફાઇનરીઓ માટે સોનેરી તક
વૈશ્વિક એનર્જી માર્કેટમાં સપ્લાયની તંગીને કારણે ભારતીય રિફાઇનરીઓ માટે નફાકારક તક ઊભી થઈ છે. રશિયા અને મધ્ય-પૂર્વના દેશો તરફથી નિકાસમાં ઘટાડો થતાં, ભારતે તે જગ્યા ભરી છે. અત્યારે દેશની રિફાઇનરીઓ 100% થી વધુ ક્ષમતા પર કામ કરી રહી છે જેથી ડીઝલ જેવા હાઈ-વેલ્યુ ફ્યુઅલનું પ્રોડક્શન મહત્તમ કરી શકાય.
ગ્લોબલ માર્કેટમાં કેમ છે ઉથલપાથલ?
ત્રીજા ક્વાર્ટરમાં ગેસોઇલના સપ્લાયમાં દૈનિક અંદાજે 1.7 મિલિયન બેરલનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. રેડ સી અને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ જેવા વ્યૂહાત્મક માર્ગો પરના શિપિંગ અવરોધોએ સ્થિતિ વધુ ગંભીર બનાવી છે. આનાથી ક્રૂડ ઓઇલ અને ફ્યુઅલના ભાવ વચ્ચેનું અંતર વધ્યું છે, જે રિફાઇનિંગ માર્જિનમાં સીધો ઉછાળો લાવે છે.
ઘરેલું માંગ અને સરકારી નિયમોનું જોખમ
રોકાણકારોએ બે મુખ્ય બાબતો પર ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે:
ઘરેલું માંગ: તહેવારોની સિઝન અને ખેતીકામમાં વધેલી ગતિવિધિઓને કારણે ભારતમાં ડીઝલની માંગ અત્યંત મજબૂત છે. આ માંગ નિકાસના વોલ્યુમ પર કુદરતી 'સીલિંગ' (મર્યાદા) તરીકે કામ કરશે.
સરકારી દખલ: ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે જ્યારે પણ રિફાઇનરીઓ નિકાસમાંથી બમ્પર નફો કરે છે, ત્યારે સરકાર વિન્ડફોલ ટેક્સ (Windfall Tax) અથવા ડ્યુટીમાં ફેરફાર કરી શકે છે. ફુગાવાને કાબૂમાં રાખવા અને સ્થાનિક ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા સરકાર કોઈ પણ સમયે કડક પગલાં લઈ શકે છે.