ભારત સરકાર હવે દેશના **558-ગીગાવોટ** પાવર નેટવર્કને મેનેજ કરવા માટે AIનો ઉપયોગ કરશે. દેશમાં ગ્રીન એનર્જી કેપેસિટી **55%** ના લક્ષ્યાંકને પહોંચ્યા બાદ, ગ્રીડની સ્થિરતા અને ડેટા સેન્ટર્સની વધતી માંગને પહોંચી વળવા આ મોટો નિર્ણય લેવાયો છે, જોકે આનાથી પાવર કંપનીઓ પર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ખર્ચનું દબાણ વધી શકે છે.
ભારત સરકારે હવે રાષ્ટ્રીય પાવર ગ્રીડમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ને જોડવાની કવાયત શરૂ કરી છે. કેન્દ્રીય રાજ્ય મંત્રી શ્રીપાદ યેસો નાઈકે પુષ્ટિ કરી છે કે દેશની કુલ પાવર જનરેશન કેપેસિટી 558 ગીગાવોટ સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ ગ્રીડને વધુ સ્માર્ટ અને સ્થિર બનાવવા માટે કરવામાં આવશે.
ગ્રીન એનર્જીમાં ભારતની મોટી સિદ્ધિ
ભારતે 308 ગીગાવોટ એટલે કે કુલ ક્ષમતાના 55% નોન-ફોસિલ ફ્યુઅલ સ્ત્રોતોમાંથી મેળવીને એક મોટો માઈલસ્ટોન હાંસલ કર્યો છે. આ લક્ષ્યાંક મૂળ 2030 સુધી રાખવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ ભારત તેને પાંચ વર્ષ વહેલું પૂર્ણ કરી શક્યું છે. જોકે, સૌર અને પવન ઉર્જાની અનિશ્ચિત પ્રકૃતિને કારણે પાવર ગ્રીડનું સંચાલન કરવું વધુ પડકારજનક બન્યું છે.
AI અને ડેટા સેન્ટર્સનો પડકાર
Central Electricity Authority અત્યારે આ AI-આધારિત ફ્રેમવર્ક માટે ટેકનિકલ ધોરણો નક્કી કરી રહી છે. AI ડેટા સેન્ટર્સના કારણે 2031-32 સુધીમાં ગ્રીડ પર 26.3 ગીગાવોટનો વધારાનો લોડ આવી શકે છે. આ જરૂરિયાતને પૂરી કરવા માટે Power Grid Corporation of India Ltd. જેવી કંપનીઓ પોતાના ટ્રાન્સમિશન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને અપગ્રેડ કરી રહી છે. સાથે જ, દેશભરમાં 7.75 કરોડ સ્માર્ટ મીટર્સ લગાવવાની પ્રક્રિયા પણ તેજ કરવામાં આવી છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
આ આધુનિકીકરણના કારણે પાવર કંપનીઓના કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર (CAPEX) માં મોટો વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. હાર્ડવેરના વધતા ભાવ અને સાયબર સિક્યોરિટી માટેના ખર્ચના કારણે કંપનીઓના માર્જિન પર દબાણ આવવાની શક્યતા છે. સાથોસાથ, પરંપરાગત જનરેટર્સ માટે ડેટા સેન્ટરની અચાનક માંગ સાથે તાલ મિલાવવો મુશ્કેલ બની શકે છે, જેને 'રેમ્પિંગ પ્રોબ્લેમ્સ' કહેવામાં આવે છે. રોકાણકારોએ આગામી ક્વાર્ટરમાં પાવર કંપનીઓના ખર્ચ અને ઓર્ડર બુક પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.