ભારતમાં એપ્રિલ થી જૂન **2026** દરમિયાન ગ્રીડના અભાવે **8.13 ટેરાવોટ-અવર (TWh)** સૌર ઉર્જાનું ઉત્પાદન રોકવું પડ્યું છે. આ માળખાગત સમસ્યા રિન્યુએબલ એનર્જી ડેવલપર્સના રેવન્યુ મોડલ પર જોખમ ઊભું કરી રહી છે.
ભારતનું રિન્યુએબલ એનર્જીનું લક્ષ્ય જોરશોરથી આગળ વધી રહ્યું છે, પરંતુ ગ્રીડની મર્યાદાઓ એક મોટો અવરોધ બની રહી છે. એપ્રિલ થી જૂન 2026 વચ્ચે અંદાજે 8.13 TWh સૌર ઉર્જાનું કરટેલમેન્ટ (Curtailment) કરવું પડ્યું છે. એટલે કે, પાવર ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા હોવા છતાં ગ્રીડમાં જગ્યા ન હોવાને કારણે વીજળી વેડફાઈ રહી છે.
ટ્રાન્સમિશન લેગ અને રેવન્યુ રિસ્ક
સમસ્યાનું મુખ્ય કારણ બાંધકામમાં રહેલો ગેપ છે. સોલર પ્લાન્ટ 12 થી 18 મહિનામાં બની જાય છે, પરંતુ હાઈ-વોલ્ટેજ ટ્રાન્સમિશન લાઇન બનાવતા 3 થી 5 વર્ષ લાગે છે. લગભગ 33% નવી રિન્યુએબલ કેપેસિટી હાલમાં 'ટેમ્પરરી જનરલ નેટવર્ક એક્સેસ' (T-GNA) પર ચાલે છે, જે ગ્રીડમાં ભીડ થતાં સૌથી પહેલા બંધ કરવામાં આવે છે. આ બાબત પ્રોજેક્ટના આવક પર સીધી અસર કરે છે.
થર્મલ પાવર અને ગ્રીડ સ્થિરતા
ગ્રીડ ઓપરેટરો પાસે મર્યાદિત વિકલ્પો હોય છે. કોલસા આધારિત જૂના થર્મલ પ્લાન્ટ્સને ઝડપથી બંધ કે ચાલુ કરી શકાતા નથી, તેથી તેમને ઓછામાં ઓછા ટેકનિકલ સ્તરે ચાલુ રાખવા પડે છે. આના કારણે સોલર પાવરની પીક અવર્સમાં પણ રિન્યુએબલ ઉત્પાદકોને તેમનું ઉત્પાદન ઘટાડવું પડે છે.
માર્કેટમાં વોલેટિલિટી અને ભવિષ્યની જરૂરિયાત
IEX (Indian Energy Exchange) પર વીજળીના ભાવમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી રહ્યો છે. સોલર પાવર વધુ હોય ત્યારે ભાવ શૂન્યની નજીક પહોંચી જાય છે, જ્યારે સાંજના સમયે તે ₹10 પ્રતિ યુનિટ સુધી પહોંચી જાય છે. ભારતનું લક્ષ્ય 2032 સુધી 74 GW સ્ટોરેજ ક્ષમતાનું છે, જે હાલમાં માત્ર 3 GW છે. હવે રોકાણકારોની નજર ટ્રાન્સમિશન પ્રોજેક્ટ્સની ગતિ અને બેટરી સ્ટોરેજ ટેન્ડર્સ પર ટકેલી છે.