ઓક્ટોબર 2026માં ભારતમાં કોલસાથી બનતી વીજળીમાં **25.7%** નો રેકોર્ડ વધારો થયો છે. હાઇડ્રો પાવરના ઉત્પાદનમાં **26%** ના ઘટાડાને ભરપાઈ કરવા માટે થર્મલ પ્લાન્ટ્સ પર નિર્ભરતા વધી છે, જે ઈન્વેસ્ટર્સ માટે કોલસા સપ્લાય અને ઓપરેશનલ સ્થિરતાની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ છે.
ઓક્ટોબર 2026 માં ભારતના પાવર સેક્ટરે એક મોટી કસોટીનો સામનો કર્યો છે. Grid-India ના સત્તાવાર ડેટા મુજબ, કોલસા આધારિત વીજ ઉત્પાદનમાં વાર્ષિક ધોરણે 25.7% નો વધારો નોંધાયો છે, જે છેલ્લા 3 વર્ષમાં સૌથી ઝડપી વૃદ્ધિ છે. હાઇડ્રો પાવરના ઉત્પાદનમાં 26% નો ઘટાડો થયો છે, જે વર્ષ 2024 ની શરૂઆત પછીનો સૌથી મોટો ઘટાડો છે.
વધતી જતી કોલસા પર નિર્ભરતા
આ સ્થિતિ પાછળનું મુખ્ય કારણ 'અલ નીનો' (El Niño) અસર છે, જેના કારણે વરસાદ અનિયમિત રહ્યો અને જળાશયોમાં પાણીનું સ્તર ઘટ્યું. પરિણામે, કુલ વીજ ઉત્પાદનમાં કોલસાનો હિસ્સો સપ્ટેમ્બરના 66.03% થી વધીને ઓક્ટોબરમાં 71.7% પર પહોંચી ગયો છે.
થર્મલ પ્લાન્ટ્સ પર ઓપરેશનલ દબાણ
જોકે વધારાના ઉત્પાદનને કારણે પાવર કટની સમસ્યા ટળી છે, પરંતુ થર્મલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ભારે દબાણ આવ્યું છે. કુલ 191 માંથી 100 પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાનો સ્ટોક જોખમી સ્તરે નીચે ગયો હતો. આ જોખમને ઘટાડવા સરકારે 112 કેપ્ટિવ પાવર પ્લાન્ટ્સને ડિસેમ્બર 2026 સુધી મહત્તમ ક્ષમતા પર ચલાવવાનો આદેશ આપ્યો છે.
સપ્લાય ચેઈન અને ઇન્વેસ્ટર મોનિટરિંગ
Coal India Limited એ ઓક્ટોબરમાં ઉત્પાદનમાં 19.3% નો વધારો કર્યો છે. માઇનર્સ માટે આ રેવન્યુની દૃષ્ટિએ સારું છે, પરંતુ પ્લાન્ટ્સ પર સતત દબાણ આવવાથી મશીનરીના ઘસારા અને ઓપરેશનલ ખર્ચ વધવાનું જોખમ રહેલું છે. રોકાણકારોએ હવે પ્લાન્ટ્સમાં ફ્યુઅલ ઇન્વેન્ટરી અને ભવિષ્યની માંગના આંકડા પર નજર રાખવી જરૂરી છે.