ઓગસ્ટ મહિનામાં બાબ-અલ-મંદેબ રૂટ પરથી પસાર થતા કુલ ડીઝલ સપ્લાયમાં ભારતનો હિસ્સો **60%** રહ્યો છે. રશિયા અને અમેરિકાની સપ્લાય ઘટતા ભારત માટે તક તો છે, પરંતુ નવા વિન્ડફોલ ટેક્સની અસર પ્રોફિટ માર્જિન પર પડી શકે છે.
ભારત હવે યુરોપિયન માર્કેટ માટે ડીઝલનો મુખ્ય સ્ત્રોત બની ગયું છે. ઓગસ્ટ મહિનામાં બાબ-અલ-મંદેબ રૂટ દ્વારા થતા કુલ ઈંધણ સપ્લાયમાં ભારતનો હિસ્સો 60% રહ્યો છે. વૈશ્વિક એનર્જી ટ્રેડમાં આ મોટો ફેરફાર એટલા માટે આવ્યો છે કારણ કે રશિયા અને અમેરિકા જેવા પરંપરાગત સપ્લાયર્સ તરફથી થતી નિકાસમાં ધરખમ ઘટાડો નોંધાયો છે.
વૈશ્વિક સપ્લાય કેમ ઘટ્યો?
ભારતીય રિફાઇનરીઓ પર નિર્ભરતા વધવાનું મુખ્ય કારણ વૈશ્વિક સ્તરે આવેલી વિક્ષેપ છે. રશિયામાં જુલાઈ અને ઓગસ્ટ દરમિયાન 32 ડ્રોન હુમલાઓ થયા છે, જેના કારણે તેમની રિફાઇનરીઓને નુકસાન થયું છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે રશિયાની દરિયાઈ માર્ગે થતી ઈંધણ નિકાસ 150,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ પર આવી ગઈ છે, જે 5 વર્ષની સરેરાશ કરતા 81% ઓછી છે. બીજી તરફ, અમેરિકાથી યુરોપ જતી ડીઝલની શિપમેન્ટમાં પણ ઓગસ્ટના ઉત્તરાર્ધમાં 35% જેટલો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
ભારતીય રિફાઇનરીઓ સામે પડકારો
નિકાસની આ તક દેખીતી રીતે તેજી જેવી લાગતી હોવા છતાં, ઓપરેશનલ અને રેગ્યુલેટરી દબાણ સતત વધી રહ્યું છે. સૌ પ્રથમ, ભારતની પોતાની ક્રૂડ અને કોન્ડેન્સેટ આયાત ઓગસ્ટમાં ઘટીને 3.8 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ થઈ ગઈ છે, જે એક વર્ષ પહેલા 4.8 મિલિયન બેરલ હતી. કાચા માલની અછતને કારણે નિકાસ અને સ્થાનિક માગ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું મુશ્કેલ બની શકે છે.
બીજું, સરકારે 1 સપ્ટેમ્બર, 2026 થી પેટ્રોલ નિકાસ પર ફરીથી વિન્ડફોલ ટેક્સ લાગુ કર્યો છે. આ ટેક્સ સેક્ટરના વધારાના નફાને નિયંત્રિત કરવા માટે છે, જે ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ અને પ્રાઈવેટ રિફાઇનર્સ માટે સીધો ફટકો છે.
રોકાણકારોએ શું જોવું જોઈએ?
આગામી દિવસોમાં રોકાણકારોએ એ જોવું પડશે કે ભારતીય રિફાઇનરીઓ સ્થાનિક માગ અને નિકાસ વચ્ચે કેવી રીતે તાલમેલ બેસાડે છે. ઓક્ટોબરમાં દિવાળીના તહેવારો દરમિયાન સ્થાનિક વપરાશ વધવાની પૂરી શક્યતા છે. જો સ્થાનિક માગ વધશે, તો રિફાઇનરીઓને નિકાસ ઘટાડવી પડી શકે છે. ક્રૂડની આયાતની કિંમત, આંતરરાષ્ટ્રીય નિકાસ ભાવ અને વિન્ડફોલ ટેક્સની સંયુક્ત અસર કંપનીઓના પ્રોફિટ પર કેટલી પડશે, તેના પર બજારની નજર રહેશે.