યુરોપમાં શિયાળા પહેલા ઈંધણની તીવ્ર અછત સર્જાઈ છે, ત્યારે ભારત હવે Bab-el-Mandeb રૂટ દ્વારા કુલ ડીઝલ સપ્લાયના **60%** હિસ્સાની નિકાસ કરી રહ્યું છે. રશિયા અને અમેરિકાની નિકાસ ઘટતા ભારતીય રિફાઇનરીઓની ડિમાન્ડમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે.
યુરોપ માટે ભારત બન્યું 'લાઈફલાઈન'
ઓગસ્ટ 2026 સુધીના આંકડા મુજબ, ભારત હવે Bab-el-Mandeb મેરીટાઇમ કોરિડોર મારફતે યુરોપમાં જતા કુલ ડીઝલના આશરે 60% સપ્લાય કરી રહ્યું છે. આ બદલાવ પાછળનું મુખ્ય કારણ ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈનમાં આવેલી મોટી ખાલી જગ્યા છે. યુરોપ હવે શિયાળાની સીઝન માટે ઇંધણનો સંગ્રહ કરવા મથી રહ્યું છે, અને ભારતીય રિફાઇનરીઓ આ જરૂરિયાત પૂરી કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહી છે.
સપ્લાય કેમ ઘટ્યો?
આ વૈશ્વિક તંગીનું સૌથી મોટું કારણ રશિયા છે. રશિયાની રિફાઇનિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં વિક્ષેપ અને 30 સપ્ટેમ્બર, 2026 સુધી લંબાયેલા ડીઝલ નિકાસ પ્રતિબંધને કારણે રશિયાની નિકાસ 5-વર્ષની સરેરાશ કરતા 81% ઘટી ગઈ છે. આ ઉપરાંત, યુએસએ તરફથી થતી નિકાસ પણ ઓગસ્ટની શરૂઆતમાં 5.40 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસથી ઘટીને મહિનાના અંત સુધીમાં 3.50 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ પર આવી ગઈ છે.
રોકાણકારો માટે શું છે મહત્વનું?
માર્કેટની ભાષામાં કહીએ તો, આ સપ્લાય ગેપને કારણે 'ક્રૅક સ્પ્રેડ' (Crack Spread) વધવાની શક્યતા છે, જે રિફાઇનરીઓના નફામાં વધારો કરી શકે છે. મોટી એનર્જી કંપનીઓ અને સરકારી ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ માટે આ એક મોટી તક છે.
ચેતવણી અને જોખમો (Risk Factors)
જોકે, રોકાણકારોએ સાવધ રહેવું પણ જરૂરી છે:
- ક્રૂડ ઇમ્પોર્ટમાં અસ્થિરતા: ઓગસ્ટમાં ભારતનું ક્રૂડ ઓઈલ ઇનટેક ઘટીને 3.8 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ થયું છે, જે અગાઉ 4.8 મિલિયન હતું.
- ભૌગોલિક તણાવ: Strait of Hormuz અને Bab-el-Mandeb જેવા મહત્વના રૂટ પર વધતો તણાવ ટેન્કરના ભાડા અને સપ્લાય ચેઈનમાં અડચણો ઉભી કરી શકે છે.
આગામી સમયમાં, કંપનીઓ પોતાની રિફાઇનિંગ ક્ષમતા કેવી રીતે જાળવે છે અને ક્રૂડ ઇમ્પોર્ટમાં કેટલી સુસંગતતા રહે છે, તેના પર બજારની નજર રહેશે.