ભારત સરકાર રિન્યુએબલ એનર્જીના ટ્રાન્ઝિશન માટે બેટરી સ્ટોરેજ ક્ષમતામાં **7 ગણો** ઉછાળો લાવવાની તૈયારીમાં છે. વર્ષ 2032 સુધીમાં **236.22 GWh** નું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે, જેના માટે **₹3.49 લાખ કરોડ** ના જંગી રોકાણની જરૂર પડશે.
ભારત પોતાના વધતા જતા રિન્યુએબલ એનર્જી ગ્રીડને સપોર્ટ કરવા માટે બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમમાં આક્રમક રીતે વિસ્તરણ કરી રહ્યું છે. નાણાકીય વર્ષ 2031-32 ના અંત સુધીમાં 236.22 GWh નું લક્ષ્ય સિદ્ધ કરવાનો પ્લાન છે, જે હાલની ક્ષમતા કરતા સાત ગણું વધારે છે. આ ગતિ સૂર્ય અને પવન ઉર્જાની વધઘટને મેનેજ કરવા માટે અત્યંત જરૂરી છે.
આર્થિક પાસા અને રોકાણ
આ પરિવર્તન માટે નાણાકીય મોરચે મોટી તૈયારી છે. માત્ર બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ માટે ₹3.49 લાખ કરોડ ની જરૂરિયાત છે, જ્યારે સમગ્ર એનર્જી સ્ટોરેજ સેક્ટરમાં ₹4.79 લાખ કરોડ સુધીનું રોકાણ થઈ શકે છે. સરકાર આ માટે PM-DHARA સ્કીમ હેઠળ ₹50,000 કરોડ ફાળવી રહી છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય 50 GWh ક્ષમતા ઊભી કરવાનો છે.
હાલની સ્થિતિ
ઓગસ્ટ 2026 સુધીમાં ભારતમાં 9.08 GWh ઓપરેશનલ બેટરી કેપેસિટી છે. પાઈપલાઈનમાં 79.92 GWh કામકાજ ચાલી રહ્યું છે, જ્યારે ટેન્ડર અને કોન્ટ્રાક્ટ્સને ગણીએ તો કુલ 176.66 GWh ની ઓળખ થઈ ચૂકી છે. વર્ષ 2026 ના પ્રથમ છ મહિનામાં 8.2 GWh નવી ક્ષમતા ઉમેરાઈ છે, જે ગત વર્ષ કરતા ઘણો મોટો સુધારો છે.
રોકાણકારો માટે જોખમ (Risk Factors)
સેક્ટરની તેજીની સાથે કેટલાક પડકારો પણ છે:
- ઈમ્પોર્ટ પર નિર્ભરતા: લિથિયમ-આયન બેટરી માટે હજુ પણ ભારત આયાત પર નિર્ભર છે, જે સપ્લાય ચેઈનમાં અસ્થિરતા લાવી શકે છે.
- પ્રોજેક્ટ એક્ઝિક્યુશન: નવા અને ઓછા અનુભવી સ્પોન્સર્સને કારણે પ્રોજેક્ટ સમયસર પૂર્ણ થવા સામે પ્રશ્નાર્થ છે.
- પ્રોફિટ માર્જિન: ગ્લોબલ લેવલે બેટરીના ભાવ વધે તો ડેવલપર્સના પ્રોફિટ માર્જિન પર દબાણ આવી શકે છે, ખાસ કરીને એવા પ્રોજેક્ટ્સમાં જ્યાં અગાઉ નીચા ટેરિફ નક્કી થયા હતા.
આગામી સમયમાં પ્રોજેક્ટ કમિશનિંગની ઝડપ અને ડોમેસ્ટિક મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રોત્સાહનો સેક્ટરની લાંબાગાળાની હેલ્થ નક્કી કરશે.