ભારતમાં વીજળીની માંગ **269 GW** ની સર્વકાલીન ઊંચાઈએ પહોંચતા Indian Energy Exchange (IEX) પર ભાવ નિયંત્રિત મર્યાદા એટલે કે **₹20** પ્રતિ યુનિટને સ્પર્શી ગયા છે. હાઈ ડિમાન્ડ અને સપ્લાયની તંગી વચ્ચે પાવર સેક્ટરમાં ભારે ખેંચતાણ જોવા મળી રહી છે.
ભારતીય પાવર માર્કેટમાં હાલ ભારે તણાવની સ્થિતિ છે. 6 સપ્ટેમ્બરથી 17 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન Indian Energy Exchange (IEX) પર વીજળીના ભાવ વારંવાર ₹20 પ્રતિ યુનિટની નિયમનકારી મર્યાદાને સ્પર્શી રહ્યા છે. 10 સપ્ટેમ્બરે ભારતમાં 269 GW ની પીક ડિમાન્ડ નોંધાઈ હતી, જે અપેક્ષા કરતા ઘણી વધારે છે.
ભાવ કેમ વધ્યા?
આ વધતી માંગ પાછળ મુખ્ય કારણો ગરમી અને ખેતી માટેનું સિંચાઈનું ભારણ છે. બીજી તરફ, 15% ઓછો વરસાદ પડવાથી હાઈડ્રો-ઈલેક્ટ્રિક પાવર પ્લાન્ટ્સનું ઉત્પાદન ઘટ્યું છે, જે વીજ પુરવઠાને સંતુલિત કરવામાં અવરોધરૂપ બની રહ્યું છે. સાથે જ, થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સ કોલસાની ઉપલબ્ધતા અને લોજિસ્ટિક્સના પડકારોનો સામનો કરી રહ્યા છે.
બજાર પર અસર
Central Electricity Regulatory Commission (CERC) દ્વારા નિર્ધારિત ₹20 ની પ્રાઈસ કેપ ગ્રાહકોને અતિશય ભાવવધારાથી બચાવે છે, પરંતુ આ મર્યાદા હાઈ-કોસ્ટ જનરેટર્સની કમાણી પર કાપ મૂકે છે. સપ્ટેમ્બરના પ્રથમ 17 દિવસોમાં સરેરાશ માર્કેટ ક્લિયરિંગ પ્રાઈસ ₹7.83 પ્રતિ યુનિટ રહી છે, જે ગત વર્ષની સરખામણીએ બમણી છે.
આ મોંઘી વીજળી ખરીદવાથી સરકારી ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપનીઓ (Discoms) પર નાણાકીય બોજ વધ્યો છે. રોકાણકારોએ હવે ચોમાસાની પ્રગતિ અને કોલસાના સપ્લાય ચેઈન પર નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે તે જ આગામી સમયમાં પાવર સેક્ટરની સ્થિરતા નક્કી કરશે.