IAEA એ ૨૦૬૦ સુધીમાં વૈશ્વિક ન્યુક્લિયર પાવર ક્ષમતા ત્રણ ગણી થવાની આગાહી કરી છે. AI અને ડેટા સેન્ટર્સની વધતી જતી વીજળીની માંગને પહોંચી વળવા માટે આ એક મોટું પગલું માનવામાં આવે છે, જે ન્યુક્લિયર સપ્લાય ચેઈન સાથે જોડાયેલી કંપનીઓ માટે તકો ઊભી કરી શકે છે.
ન્યુક્લિયર એનર્જીમાં તેજીનું કારણ
ઇન્ટરનેશનલ એટોમિક એનર્જી એજન્સી (IAEA) એ તેમના લાંબા ગાળાના આઉટલુકમાં મોટો સુધારો કર્યો છે. IAEA ના ડિરેક્ટર-જનરલ Rafael Grossi ના જણાવ્યા અનુસાર, આ આખી તેજી પાછળનું મુખ્ય કારણ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને વૈશ્વિક સ્તરે ડેટા સેન્ટર્સનું ઝડપી વિસ્તરણ છે.
AI જેવી ટેકનોલોજીને ૨૪ કલાક સતત અને સ્થિર વીજળીની જરૂર હોય છે, જેને 'બેઝલોડ પાવર' કહેવામાં આવે છે. વિન્ડ અને સોલર એનર્જીની સરખામણીમાં ન્યુક્લિયર એનર્જી કાર્બન-મુક્ત હોવાની સાથે સતત પાવર સપ્લાય આપવામાં વધુ સક્ષમ છે. હાલમાં દુનિયાભરના ૩૦ દેશોમાં ૪૦૦ થી વધુ રિએક્ટર્સ કાર્યરત છે, જે વિશ્વની કુલ વીજળીના લગભગ ૧૦% જેટલો હિસ્સો પૂરો પાડે છે.
ભારતીય રોકાણકારો માટે તક
ભારત પણ પોતાના નેટ-ઝીરો ટાર્ગેટને હાંસલ કરવા માટે ન્યુક્લિયર પાવર વધારવા પર ભાર આપી રહ્યું છે. જોકે આ ક્ષેત્ર મોટાભાગે સરકારી સંસ્થા Nuclear Power Corporation of India (NPCIL) હેઠળ છે, પરંતુ Larsen & Toubro (L&T), BHEL અને Walchandnagar Industries જેવી એન્જિનિયરિંગ કંપનીઓ માટે લાંબા ગાળાની મોટી માંગ ઊભી થઈ શકે છે.
રોકાણકારો માટે સાવચેતી
ન્યુક્લિયર પ્રોજેક્ટ્સમાં રોકાણ કરતી વખતે કેટલીક બાબતો ખાસ ધ્યાન રાખવી જોઈએ:
- ઊંચો ખર્ચ અને લાંબો સમય: આ પ્રોજેક્ટ્સમાં શરૂઆતી મૂડી રોકાણ ખૂબ વધારે હોય છે અને તે પૂર્ણ થવામાં ઘણો સમય લાગે છે.
- ભૌગોલિક રાજકીય જોખમો: યુક્રેનમાં Zaporizhzhia ન્યુક્લિયર પ્લાન્ટની સ્થિતિ એ વાતનું પ્રમાણ છે કે યુદ્ધ જેવી સ્થિતિમાં ઓપરેશનલ જોખમ વધી શકે છે.
- નવી ટેકનોલોજી: રોકાણકારોએ હવે 'Small Modular Reactors' (SMRs) ના વિકાસ પર નજર રાખવી જોઈએ, જે પરંપરાગત રિએક્ટર્સ કરતા સસ્તા અને વધુ કાર્યક્ષમ બની શકે છે.