પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ક્રૂડ ઓઈલના ઊંચા ભાવ પાછળ સપ્લાયની કોઈ અછત નથી, પરંતુ લોજિસ્ટિક્સ અને ફ્રેઈટ કોસ્ટમાં થયેલો વધારો મુખ્ય કારણ છે. આ સ્થિતિ વચ્ચે રિલાયન્સ અને નાયરા એનર્જી જેવી ખાનગી કંપનીઓના માર્જિન પર દબાણ વધ્યું છે.
કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ અને નેચરલ ગેસ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં જોવા મળતી અસ્થિરતા પાછળનું સાચું કારણ સમજાવ્યું છે. મંત્રીના મતે, બજારમાં ઓઈલની કોઈ ભૌતિક અછત નથી. હાલમાં વૈશ્વિક સ્તરે ઓઈલનું ઉત્પાદન ૧૦૪ મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ છે, જે ૯૪ મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસના વપરાશ કરતા ઘણું વધારે છે.
ભાવ વધારાનું અસલી કારણ શું?
મુખ્ય સમસ્યા તેલના પુરવઠામાં નથી, પરંતુ તેને ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડવાના ખર્ચમાં છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલી ભૌગોલિક રાજકીય અસ્થિરતા અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની તથા રેડ સી જેવા મહત્વના ટ્રાન્ઝિટ રૂટ્સ પરના જોખમોને કારણે ફ્રેઈટ ચાર્જિસમાં ધરખમ વધારો થયો છે. આ વધેલો લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ અંતે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઉમેરાઈ રહ્યો છે.
ભારતની રણનીતિ: વિવિધ સ્ત્રોતો પર નિર્ભરતા
આ બાહ્ય જોખમો સામે દેશને સુરક્ષિત રાખવા માટે સરકારે પોતાની સોર્સિંગ વ્યૂહરચના બદલી છે. ભારત હવે ૪૧ દેશો પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદી રહ્યું છે, જે અગાઉ માત્ર ૨૭ દેશો પૂરતું સીમિત હતું. આ વિવિધતા લાવવાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સપ્લાય ચેઈનમાં આવતા અવરોધો સામે મજબૂત કવચ તૈયાર કરવાનો છે.
ખાનગી ફ્યુઅલ રિટેલર્સની મુશ્કેલી
એક તરફ સરકારી પ્રયાસો છે, તો બીજી તરફ રિલાયન્સ (Reliance) અને નાયરા એનર્જી (Nayara Energy) જેવી ખાનગી કંપનીઓ માર્જિનના દબાણ હેઠળ છે. રિટેલ ભાવ સ્થિર હોવાને કારણે વધેલા લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખવો મુશ્કેલ બન્યો છે. આ કારણોસર કેટલીક જગ્યાએ ફ્યુઅલ રેશનિંગના અહેવાલો પણ સામે આવી રહ્યા છે. રોકાણકારોએ હવે આ લોજિસ્ટિક્સ અવરોધો કેટલા લાંબા સમય સુધી ચાલે છે અને ફ્યુઅલ પ્રાઈસિંગ પોલિસીમાં કોઈ ફેરફાર થાય છે કે નહીં, તેના પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.