મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ પર જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે. આ સ્થિતિમાં ભારત અને અન્ય દેશોએ ક્રૂડ ઓઈલ માટે અમેરિકા અને આફ્રિકા પર નિર્ભર રહેવું પડી રહ્યું છે, જે લાંબા ગાળે મોંઘવારી અને રિફાઇનરીઓના માર્જિન માટે મોટો ખતરો છે.
વર્ષ 2026 માં ગ્લોબલ એનર્જી માર્કેટમાં મોટો બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના તણાવને પગલે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં અવરજવર ખોરવાઈ છે, જે વિશ્વના કુલ ઓઈલ સપ્લાયના અંદાજે 20% હિસ્સો ધરાવે છે. હવે ભારત જેવો દેશ જે પરંપરાગત રીતે ગલ્ફ દેશોમાંથી ઝડપથી ઓઈલ મેળવતું હતું, તેને લાંબા રૂટ પસંદ કરવા પડી રહ્યા છે.
વધતો ફ્રેટ ખર્ચ અને લોજિસ્ટિક્સ પડકાર
પહેલા ગલ્ફથી ભારત સુધી ક્રૂડ ઓઈલ પહોંચવામાં માત્ર 3 થી 5 દિવસ લાગતા હતા, જે હવે વધીને 25 દિવસ સુધી પહોંચી શકે છે. અમેરિકા, બ્રાઝિલ કે ગયાનાથી આવતા ઓઈલના કારણે શિપિંગ કંપનીઓ વધુ વીમો અને ફ્રેટ ચાર્જ વસૂલી રહી છે, જેનાથી ઓઈલના એક બેરલ દીઠ 'વોર પ્રીમિયમ' ઉમેરાઈ રહ્યું છે.
ભારતીય રિફાઇનરીઓ અને અર્થતંત્ર પર અસર
ભારતીય રિફાઇનરીઓ મૂળભૂત રીતે મધ્ય પૂર્વના ક્રૂડ ગ્રેડ મુજબ તૈયાર કરવામાં આવી છે. હવે પશ્ચિમી દેશોનું ક્રૂડ પ્રોસેસ કરવા માટે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં ફેરફાર કરવા પડશે, જેનો વધારાનો ખર્ચ કંપનીઓના માર્જિન ઘટાડી શકે છે. વધુમાં, આયાતનો ખર્ચ વધતા દેશમાં ફ્યુઅલ ઈમ્પોર્ટ બિલ ઊંચું જશે, જે મોંઘવારીમાં વધારો કરી શકે છે.
રોકાણકારોએ શું જોવું?
હાલમાં વૈશ્વિક સ્તરે ઓઈલનો સ્ટોક ખૂબ ઓછો છે, જે બજારમાં વોલેટિલિટી વધારી શકે છે. રોકાણકારોએ હવે ખાસ કરીને Brent Crude ના ભાવ, ભારતનું માસિક ફ્યુઅલ બિલ અને રિફાઇનરી કંપનીઓના મેનેજમેન્ટની કોમેન્ટરી પર નજીકથી નજર રાખવી જોઈએ.