વૈશ્વિક સ્તરે **43%** ક્રૂડ ઓઈલ પ્રોડક્શન સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં ફસાયેલું છે અને રિફાઇનિંગ ક્ષમતામાં **10%** નો ઘટાડો નોંધાયો છે. ભારત માટે આ મોટું સંકટ છે, જે ટ્રેડ ડેફિસિટ અને ફુગાવાને વધારી શકે છે.
વૈશ્વિક એનર્જી માર્કેટ હાલમાં દાયકાના સૌથી મોટા સપ્લાય ક્રાઈસિસમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. ભૌગોલિક તણાવને કારણે દરરોજ લગભગ 4.5 કરોડ બેરલ ક્રૂડ ઓઈલના ઉત્પાદન પર અસર પડી છે. આ આંકડો કુલ વૈશ્વિક આઉટપુટના 43% જેટલો છે. મધ્ય પૂર્વ અને રશિયા જેવા મુખ્ય ઉત્પાદક વિસ્તારોમાં સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ ગઈ છે, અને મોટાભાગના દેશોના વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ રિઝર્વ (Strategic Petroleum Reserves) પણ ખાલી થવાના આરે છે.
રિફાઇનિંગ ક્ષમતામાં ઘટાડો
માત્ર કાચું તેલ મેળવવું જ નહીં, પણ તેને ઈંધણમાં ફેરવવાની ક્ષમતા પણ ઘટી છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધને કારણે રિફાઈનરીઓને થયેલા નુકસાનથી વૈશ્વિક રિફાઇનિંગ ક્ષમતામાં 10% નો ઘટાડો થયો છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) જેવા મહત્વના ટ્રાન્ઝિટ રૂટ પર તણાવ હોવાથી ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચમાં પણ મોટો ઉછાળો આવ્યો છે.
ભારતની અર્થવ્યવસ્થા પર અસર
ભારત તેની ક્રૂડ ઓઈલની જરૂરિયાતના 85% થી વધુ આયાત કરે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ વધવાથી ભારતનું ઈમ્પોર્ટ બિલ વધશે, જેનાથી રૂપિયા પર દબાણ આવશે અને ટ્રેડ ડેફિસિટ વધવાની શક્યતા છે. આ વધતી જતી કિંમતોને કારણે ફુગાવો વધવાનું જોખમ રહેલું છે, જે RBI માટે નાણાકીય નીતિ ઘડવામાં મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે.
ઓઈલ કંપનીઓ પર શું અસર થશે?
રોકાણકારોએ ડાયનેમિક્સ પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ:
- અપસ્ટ્રીમ કંપનીઓ (ONGC, Oil India): ક્રૂડના વધતા ભાવનો લાભ મળી શકે છે, પરંતુ સરકારી વિન્ડફોલ ટેક્સ (Windfall Tax) તેને મર્યાદિત કરી શકે છે.
- OMCs (IOC, BPCL, HPCL): જો સરકાર સ્થાનિક સ્તરે ઈંધણના ભાવમાં વધારો નહીં કરે, તો આ કંપનીઓના માર્જિન પર દબાણ આવશે અને ઈન્વેન્ટરી લોસ થવાનું જોખમ રહેશે.
રોકાણકારો માટે આગામી સમયમાં સરકારી નીતિઓ અને ગ્લોબલ સપ્લાયમાં થતા સુધારા પર નજર રાખવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની રહેશે.