રાજસ્થાનના એક હાઇડ્રોપોનિક ફાર્મમાં ગ્રીડની અસ્થિરતાને કારણે ઉત્પાદનમાં **62%** નો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. આ ઘટના બાદ ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્રમાં હવે Battery Energy Storage Systems (BESS) અપનાવવાની ગતિ તેજ બની છે, જે ખેડૂતો માટે હવે લક્ઝરી નહીં પણ અનિવાર્ય જરૂરિયાત બની ગઈ છે.
ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્ર હાલમાં એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક પર છે, જ્યાં ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વીજળીની અસ્થિરતા મોટા પ્રોજેક્ટ્સની સફળતા સામે જોખમ ઉભું કરી રહી છે. તાજેતરમાં રાજસ્થાન સ્થિત E-Foods ના કિસ્સામાં જોવા મળ્યું કે, ગ્રીડની ખરાબ સ્થિતિને કારણે તેમના પ્રોડક્શનમાં 62% નો ધરખમ ઘટાડો થયો હતો. ફાર્મ પાસે 4.7 MW ની સોલર કેપેસિટી હોવા છતાં, ગ્રીડ-ટાઈડ પ્રોટોકોલને કારણે વીજળી કાપ દરમિયાન તેઓ પોતાની સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરી શક્યા નહોતા.
BESS: એક નવી અનિવાર્યતા
ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વીજળીની અછત દૂર કરવા માટે પરંપરાગત રીતો હવે અપૂરતી સાબિત થઈ રહી છે. ગરમીના દિવસોમાં જ્યારે તાપમાન 48°C ને પાર કરી જાય છે, ત્યારે ડીઝલ જનરેટર પર નિર્ભરતા ખર્ચાળ અને અસ્થિર બની જાય છે. હવે ઉદ્યોગો Battery Energy Storage Systems (BESS) તરફ વળ્યા છે. BESS દ્વારા દિવસ દરમિયાન ઉત્પન્ન થતી સોલર એનર્જીને સ્ટોર કરીને રાત્રે કે પાવર કટ દરમિયાન તેનો ઉપયોગ કરવો શક્ય બનશે, જે કોલ્ડ સ્ટોરેજ અને ઇરિગેશન પંપ જેવી મહત્વની સિસ્ટમોને કાર્યરત રાખશે.
માઇક્રોગ્રીડ અને ભવિષ્યની તકો
સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ માટે હવે મોટા પાયે ફેરફારો થઈ રહ્યા છે. મહારાષ્ટ્ર એનર્જી ડેવલપમેન્ટ એજન્સી દ્વારા અમરાવતીમાં અને અન્ય સ્થળોએ સ્માર્ટ પાવર ઇન્ડિયા તથા ધ રોકફેલર ફાઉન્ડેશન સાથે મળીને સ્ટોરેજ-બેક્ડ માઇક્રોગ્રીડના સફળ પ્રયોગો કરવામાં આવી રહ્યા છે. આ પ્રકારના પ્રોજેક્ટ્સ દ્વારા લોકલ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન ફીડર્સને સ્થિર કરવાનું કામ થઈ રહ્યું છે, જે રોકાણકારો માટે લાંબા ગાળાની સ્થિરતાના સંકેત આપે છે.
આગામી સમયમાં, ખાસ કરીને કૃષિ કોરિડોરમાં બેટરી ડેપ્લોયમેન્ટની કોસ્ટ-એફિશિયન્સી અને સરકારી નીતિઓ નક્કી કરશે કે ભારતની કૃષિ ઉત્પાદકતા કેટલી ઝડપથી સુરક્ષિત થઈ શકે છે.