દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશને દક્ષિણ-પશ્ચિમ દિલ્હીમાં **₹16 કરોડ**ના ખર્ચે એક નવો બાયોગેસ પ્લાન્ટ શરૂ કર્યો છે. આ પ્લાન્ટ દરરોજ **200 ટન** ગાયના છાણમાંથી બાયોગેસ બનાવી Indraprastha Gas Limited (IGL) ને સપ્લાય કરશે.
ગંદકીમાંથી કમાણી (Waste to Wealth)
દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા મેઈન ગોયલા ડેરી રોડ પર આ પ્લાન્ટની સ્થાપના કરવામાં આવી છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય યમુના નદીમાં ઠલવાતા ડેરીના કચરાને અટકાવવાનો છે. આ પ્લાન્ટની ક્ષમતા દરરોજ 200 મેટ્રિક ટન છાણ પ્રોસેસ કરવાની છે. તેમાંથી દરરોજ 14,000 ક્યુબિક મીટર કાચો બાયોગેસ ઉત્પન્ન થશે, જે શુદ્ધ થઈને 5.6 ટન કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ (CBG) તરીકે પાઈપલાઈન દ્વારા સીધો Indraprastha Gas Limited ને મોકલવામાં આવશે.
ખેડૂતો માટે આવકનો સ્ત્રોત
આ મોડલ સંપૂર્ણપણે સર્ક્યુલર ઈકોનોમી પર આધારિત છે. પ્લાન્ટ ઓપરેટર્સ સ્થાનિક પશુપાલકો પાસેથી 67 પૈસા પ્રતિ કિલોના ભાવે છાણ ખરીદશે. આ પ્રક્રિયા બાદ વધેલી સ્લરીને ઓર્ગેનિક ખાતરમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવશે, જે ખેતી માટે ઉપયોગી થશે. આનાથી પશુપાલકોને આર્થિક પ્રોત્સાહન મળશે અને કચરાનો યોગ્ય નિકાલ થશે.
સરકારની મોટી યોજનાઓ
કેન્દ્ર સરકારની 'Waste to Wealth' વ્યૂહરચના હેઠળ છેલ્લા 18 મહિનામાં દિલ્હીમાં આ પ્રકારના 3 પ્લાન્ટ કાર્યરત થઈ ચૂક્યા છે. અગાઉના નાંગલી સાકરાવતી પ્લાન્ટના આંકડા ઉત્સાહજનક રહ્યા છે, જેણે એક વર્ષમાં 55,000 ટન કચરાનું પ્રોસેસિંગ કરીને ખેડૂતોને ₹3.5 કરોડની આવક કરી આપી હતી. સરકારે ડેરી ક્લસ્ટરોમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુધારવા માટે ₹50 કરોડનું ફંડ પણ ફાળવ્યું છે. હવે આગામી સમયમાં વધુ 6 નવા યુનિટ શરૂ કરવાની યોજના છે, જે ભારતીય શહેરોમાં સ્થાનિક ગેસ સોર્સિંગ વધારવામાં મદદરૂપ થશે.