ભારતના ડોમેસ્ટિક કોલસા આધારિત પાવર પ્લાન્ટ્સમાંથી **38%** જેટલા પ્લાન્ટ્સ હાલ ગંભીર ફ્યુઅલ શોર્ટેજનો સામનો કરી રહ્યા છે. જુલાઈમાં જે સ્ટોક **35.13 મિલિયન ટન** હતો, તે ઘટીને 15 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં માત્ર **21.23 મિલિયન ટન** પર આવી ગયો છે.
ભારતના થર્મલ પાવર સેક્ટર પર હાલમાં ઊર્જાનું મોટું સંકટ તોળાઈ રહ્યું છે. 20 સપ્ટેમ્બરના લેટેસ્ટ આંકડા મુજબ, દેશના 65 જેટલા ડોમેસ્ટિક કોલસા આધારિત પાવર પ્લાન્ટ્સમાં ઈંધણનો જથ્થો ખતમ થવાની તૈયારીમાં છે. આ પ્લાન્ટ્સ તેમની જરૂરી ક્ષમતાના 25% થી પણ ઓછો સ્ટોક ધરાવે છે. ખાસ કરીને ઈમ્પોર્ટેડ કોલસા પર નિર્ભર પ્લાન્ટ્સની સ્થિતિ વધુ ખરાબ છે, જેમાં અડધાથી વધુ પ્લાન્ટ્સ ક્રિટિકલ કેટેગરીમાં આવી ગયા છે.
કેમ સર્જાયું આ સંકટ?
વીજળીની માંગ અને કોલસાના પુરવઠા વચ્ચેનું અંતર સતત વધી રહ્યું છે. થર્મલ પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાનો વપરાશ વાર્ષિક ધોરણે 8% વધ્યો છે, જેની સામે સપ્લાય ચેઈન મર્યાદિત રહી છે. એપ્રિલથી ઓગસ્ટ દરમિયાન કોલ રેક લોડિંગમાં માત્ર 5% અને કોલસાની આવકમાં માત્ર 3% નો જ વધારો નોંધાયો છે.
પૂર્વ ભારતના કોલસા બેલ્ટમાં પડેલા ભારે વરસાદને કારણે માઇનિંગ અને ટ્રાન્સપોર્ટની કામગીરી પર માઠી અસર પડી છે. આ સ્થિતિ રોકાણકારો માટે ચિંતાનો વિષય છે કારણ કે સતત અછતને લીધે કંપનીઓને સ્પૉટ માર્કેટમાંથી મોંઘી વીજળી ખરીદવી પડી શકે છે, જે તેમની પ્રોફિટેબિલિટી પર સીધી અસર કરશે.
Coal India ના તાત્કાલિક પગલાં
આ સ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે Coal India એ રાહત પેકેજ જેવી વ્યવસ્થા કરી છે. 7 સપ્ટેમ્બરથી પાવર પ્રોડ્યુસર્સને હવે રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ દ્વારા વધારાનો કોલસો મેળવવાની છૂટ આપવામાં આવી છે, જેથી રેલવે ટ્રાન્સપોર્ટેશનની મર્યાદાઓને બાયપાસ કરી શકાય.
હવે રોકાણકારોની નજર એ વાત પર રહેશે કે ચોમાસું વિદાય લેતા અને ટ્રાન્સપોર્ટ નેટવર્ક સામાન્ય થતા કેટલા ઝડપથી ઈન્વેન્ટરી ફરી ભરાય છે. પાવર કંપનીઓના શેરધારકોએ મેનેજમેન્ટની આગામી કમેન્ટરી અને ફ્યુઅલ સિક્યુરિટી પ્લાન પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.