ચીન ઈરાનના સૌથી મોટા ઓઈલ ખરીદદાર તરીકે પોતાની તાકાતનો ઉપયોગ કરીને લાલ સમુદ્રમાં હૂથી હુમલા રોકવા દબાણ કરી રહ્યું છે. ભારતીય રોકાણકારો માટે આ મહત્વનું છે કારણ કે તેનાથી ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં મોટો ફેરફાર આવી શકે છે.
શું છે આખું ગણિત?
ચીન હવે સક્રિય રીતે ઈરાન પર દબાણ બનાવી રહ્યું છે જેથી લાલ સમુદ્ર (Red Sea) માં હૂથી આતંકવાદીઓ દ્વારા કરવામાં આવતા હુમલાઓને રોકી શકાય. ચીન ઈરાની તેલનો સૌથી મોટો ખરીદદાર છે, અને 2025 માં ઈરાનની કુલ સીબોર્ન ક્રૂડ ઓઈલ નિકાસના 80% થી વધુ હિસ્સો એકલું ચીન ખરીદે છે. આ આર્થિક તાકાતનો ઉપયોગ કરીને ચીન હવે આ પ્રદેશમાં સ્થિરતા લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
ભારતીય રોકાણકારોએ કેમ ચિંતા કરવી જોઈએ?
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે. લાલ સમુદ્ર કે 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' પાસે શિપિંગ રૂટ પર કોઈ પણ પ્રકારનું જોખમ વધતા ફ્રેટ કોસ્ટ (Freight Costs) અને વીમા પ્રીમિયમમાં સીધો વધારો થાય છે. પરિણામે, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં તેજી આવે છે જે સીધી અસર ભારતીય કંપનીઓના ઓપરેટિંગ માર્જિન પર કરી શકે છે.
રાજકીય સમીકરણોમાં બદલાવ
અમેરિકા દ્વારા સીધી લશ્કરી દખલગીરી ઘટાડ્યા બાદ ચીન એક મધ્યસ્થી તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. 2023 માં ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે સમજૂતી કરાવ્યા બાદ, ચીન હવે પોતાની એનર્જી સપ્લાય સુરક્ષિત કરવા માટે આ કૂટનીતિનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે.
જોકે, હૂથી આતંકવાદીઓની સ્વતંત્ર કામગીરી અને ઈરાનનું તેમના પરનું મર્યાદિત નિયંત્રણ રોકાણકારો માટે એક મોટું જોખમ છે. જો ચીનનું આ દબાણ નિષ્ફળ જશે, તો શિપિંગ રૂટ પરનું જોખમ યથાવત રહેશે જે ભારતીય શેરબજાર માટે લાંબા ગાળાની અસ્થિરતાનું કારણ બની શકે છે.