રિન્યુએબલ એનર્જીના વધતા વપરાશ વચ્ચે Central Electricity Authority (CEA) એ 151 કોલસા આધારિત પાવર પ્લાન્ટ્સને ફ્લેક્સિબલ બનાવવાનો પ્લાન ઘડ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટ પાછળ **₹30,200 કરોડનો** ખર્ચ અંદાજવામાં આવ્યો છે, પરંતુ NTPC જેવી કંપનીઓએ પ્લાન્ટના આયુષ્ય અને મેન્ટેનન્સ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
Central Electricity Authority (CEA) એ ભારતના થર્મલ પાવર સેક્ટરમાં એક મોટો ફેરફાર પ્રસ્તાવિત કર્યો છે. સોલર અને વિન્ડ એનર્જીની વધતી જતી ભાગીદારીને ધ્યાનમાં રાખીને, વર્ષ 2030 સુધીમાં 151 જૂના કોલસા આધારિત યુનિટ્સને 'ફ્લેક્સિબલ મોડ'માં બદલવાની તૈયારી છે. આ પ્લાન દ્વારા 34.5 GW ની કુલ ક્ષમતા ધરાવતા પ્લાન્ટ્સમાંથી 24 GW ની ફ્લેક્સિબલ પાવર ક્ષમતા મેળવવાનું લક્ષ્ય છે, જે ગ્રીડ સ્ટેબિલિટી માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.\n\nપરંપરાગત રીતે કોલસાના પ્લાન્ટ્સ એકધારી ગતિએ ચાલતા હોય છે, પરંતુ આ નવા મોડેલ મુજબ પ્લાન્ટ્સને વારંવાર ચાલુ-બંધ (Cycling) કરવા પડશે. સરકારી અધિકારીઓનું માનવું છે કે બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ કરતા આ પદ્ધતિ વધુ સસ્તી છે અને તેના માટે અંદાજે ₹30,200 કરોડનો ખર્ચ થશે.\n\n### ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર દબાણનું જોખમ\n\nઆ વ્યૂહરચના ફાયદાકારક લાગે છે, પરંતુ NTPC સહિતના ઉદ્યોગના દિગ્ગજોએ ચેતવણી આપી છે કે વારંવારના સાયકલિંગથી બોઈલર અને ટર્બાઈન જેવા મહત્વના સાધનો પર ભૌતિક દબાણ વધશે. જોકે CEA અત્યારે 55% ના લોડ પર ટેસ્ટિંગ સફળ ગણાવી રહ્યું છે, પરંતુ લાંબા ગાળે આ સાધનોના મેન્ટેનન્સ અને આયુષ્ય પર શું અસર પડશે તે મોટો પ્રશ્ન છે.\n\n### Merit Order Dispatch માં ફેરફારની જરૂરિયાત\n\nઆ ફેરફારને સફળ બનાવવા માટે Merit Order Dispatch (MOD) સિસ્ટમમાં પણ ધરખમ ફેરફારની ભલામણ કરવામાં આવી છે. હાલમાં સિસ્ટમ કેટલીક ચોક્કસ કંપનીઓ પર જ ભાર નાખે છે, જેને બદલે હવે આ જવાબદારી મોટા પાયે વહેંચવામાં આવશે.\n\nરોકાણકારો માટે હવે જોવાનું એ રહેશે કે સરકાર વધારાના મેન્ટેનન્સ ખર્ચ અને ઓપરેશનલ લોસ માટે પાવર કંપનીઓને કેવી રીતે વળતર આપે છે. આગામી સમયમાં સરકારી પોલિસીમાં સ્પષ્ટતા જ આ કંપનીઓના માર્જિન અને નફાકારકતા નક્કી કરશે.