બાંગ્લાદેશે ભારતીય પાવર ટ્રાન્ઝેક્શન ફી ઘટાડીને ખર્ચ પર કાપ મૂક્યો છે, જ્યારે બીજી તરફ મોંઘા ચીની 'વેસ્ટ-ટુ-એનર્જી' પ્રોજેક્ટ સાથે કરાર કર્યા છે. દેશની ગંભીર પાવર કટોકટી અને આર્થિક મુશ્કેલીઓ વચ્ચે આ એક મોટો વ્યૂહાત્મક ફેરફાર છે.
એનર્જી સેક્ટરમાં સંતુલનનો પ્રયાસ
બાંગ્લાદેશ હાલમાં વીજળીની તીવ્ર તંગીનો સામનો કરી રહ્યું છે. દેશના ફોરેન એક્સચેન્જ રિઝર્વને બચાવવા અને ઈમ્પોર્ટ ખર્ચને કાબૂમાં રાખવા માટે સરકારે ભારતીય પાવર ટ્રાન્ઝેક્શન ફી (Settlement Nodal Agency - SNA ચાર્જ) ને ₹0.01 થી ઘટાડીને ₹0.005 પ્રતિ યુનિટ કરી દીધી છે.
મોંઘો ચીની પ્રોજેક્ટ અને વિવાદ
એક તરફ ફી ઘટાડવામાં આવી છે, તો બીજી તરફ બાંગ્લાદેશે અમીનબજારમાં ચીની ડેવલપર સાથે 42MW ના વેસ્ટ-ટુ-એનર્જી પ્રોજેક્ટ માટે કરાર કર્યો છે. આ પ્રોજેક્ટનો ટેરિફ Tk 25 પ્રતિ યુનિટ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. સરખામણી કરીએ તો, બાંગ્લાદેશમાં સામાન્ય રીતે આયાતી વીજળીનો ખર્ચ Tk 11 થી Tk 12 પ્રતિ યુનિટ હોય છે, જે આ ચીની પ્રોજેક્ટ કરતા અડધો છે. સરકાર આ મોંઘા ટેરિફનો બચાવ કચરાના નિકાલ અને જૈવિક ખાતરના ઉત્પાદન જેવા વધારાના ફાયદાઓ આપીને કરી રહી છે.
ભારતીય રોકાણકારો માટે શું છે મહત્વ?
ઘણી ભારતીય પાવર કંપનીઓ બાંગ્લાદેશને મોટા પાયે વીજળી સપ્લાય કરે છે. SNA ફીમાં ઘટાડો એ આર્થિક દબાણ હેઠળ લેવાયેલો એક નાનો નિર્ણય છે, જે બાંગ્લાદેશના એનર્જી બોર્ડમાં રહેલી લિક્વિડિટીની સમસ્યાઓ અને પેમેન્ટના દબાણને સ્પષ્ટ કરે છે.
પડકારો અને ભવિષ્ય
આ પ્રોજેક્ટ 2028 સુધીમાં કાર્યરત થવાની અપેક્ષા છે, પરંતુ ટેરિફના ઊંચા દર અને પ્રોજેક્ટના અમલીકરણમાં વિલંબને કારણે આર્થિક સદ્ધરતા પર સવાલો ઉભા થઈ રહ્યા છે. દેશમાં કુદરતી ગેસનું ઉત્પાદન ઘટતા અને માળખાકીય મર્યાદાઓને લીધે પાવર કટ વધી રહ્યા છે, જેની સીધી અસર ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન પર પડી રહી છે. આગામી સમયમાં માર્કેટ પાર્ટિસિપન્ટ્સ માટે મુખ્ય મોનિટરિંગ પોઈન્ટ એ રહેશે કે સરકાર આ મોંઘા પ્રોજેક્ટ્સ અને તેના સબસીડીના ભારને કેવી રીતે બેલેન્સ કરે છે.