સરકારની **₹37,500 કરોડની** કોલ ગેસિફિકેશન સ્કીમ માટે **Adani Enterprises** અને **NTPC** જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓએ રસ દાખવ્યો છે. કુલ ૭ પ્રસ્તાવો મળ્યા છે, જેનો મુખ્ય હેતુ આયાત ઘટાડવાનો છે.
સરકારનું મહત્વાકાંક્ષી મિશન
કેન્દ્ર સરકારની ₹37,500 કરોડની કોલ ગેસિફિકેશન ઇન્સેન્ટિવ સ્કીમ હવે મૂલ્યાંકનના તબક્કે પહોંચી છે. કોલસા મંત્રાલયે ૭ સપ્ટેમ્બર, 2026 સુધીમાં કુલ ૭ સત્તાવાર અરજીઓ મેળવી લીધી છે. આ સ્કીમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતના કોલસાના ભંડારને યુરિયા, એમોનિયા અને સિન્થેટિક નેચરલ ગેસ જેવા મૂલ્યવાન ઉત્પાદનોમાં રૂપાંતરિત કરવાનો છે, જેથી કેમિકલ અને ઇંધણની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય.
કોણ છે મેદાનમાં?
આ દોડમાં Adani Enterprises અગ્રેસર છે, જેમણે યુરિયા ઉત્પાદન માટે ત્રણ અલગ-અલગ અરજીઓ કરી છે. સરકારી પાવર કંપની NTPC પણ સિન્થેટિક નેચરલ ગેસના પ્રોજેક્ટ સાથે આ રેસમાં જોડાયું છે. આ ઉપરાંત Talcher Fertilisers, Gallantt Ispat, અને Shyam Sel & Power જેવી કંપનીઓએ પણ કોલ ગેસિફિકેશન ટેકનોલોજી માટે પોતાના પ્લાન રજૂ કર્યા છે. સરકારનો લક્ષ્યાંક 2030 સુધીમાં 100 મિલિયન ટન ગેસિફિકેશન ક્ષમતા ઊભી કરવાનો છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી અને તક
આ પ્રોજેક્ટ્સ અત્યંત મૂડી-સઘન (Capital-heavy) છે. રોકાણકારો માટે સૌથી મહત્વની બાબત એ રહેશે કે કંપનીઓ આટલા મોટા પ્રોજેક્ટ્સનું એક્ઝિક્યુશન કેવી રીતે કરે છે. આ પ્રોજેક્ટ્સનો ગેસ્ટેશન પિરિયડ ઘણો લાંબો છે, એટલે કે રોકડ પ્રવાહ (Cash flow) મળવામાં વર્ષો લાગી શકે છે. આટલી મોટી મૂડીના ખર્ચને કારણે કંપનીઓ પર દેવાનું ભારણ વધી શકે છે, જેની અસર લાંબાગાળે તેમના બેલેન્સ શીટ પર જોવા મળી શકે છે.
આગળનું પગલું
સરકારે 8 સપ્ટેમ્બર, 2026 થી બીજી અરજી વિન્ડો ખોલી દીધી છે. આ 'રોલિંગ વિન્ડો' પ્રોસેસ દર્શાવે છે કે સરકાર આ સેક્ટરમાં લાંબાગાળાની પ્રતિબદ્ધતા ધરાવે છે, પરંતુ વાસ્તવિક ક્ષમતા ઉમેરાવાનો દર ટેકનિકલ અને નાણાકીય મંજૂરીઓ પર નિર્ભર રહેશે.