AI ની વીજળી ભૂખ: ટેક જાયન્ટ્સ ન્યુક્લિયર પાવર તરફ દોડ્યા, ભારત થૉરિયમ પર રમી ગયું!

AI ની વીજળીની ભૂખ: જ્યાં ટેક જાયન્ટ્સને ન્યુક્લિયર પાવરની જરૂર પડી

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ની ગણતરી કરવાની પ્રચંડ ક્ષમતા માટે વીજળીની જરૂરિયાત એક મોટી સમસ્યા બની રહી છે. જેમ જેમ AI એપ્લિકેશન્સ વધુ ઊર્જા-સઘન બની રહી છે, તેમ તેમ પરંપરાગત પાવર ગ્રીડ અને રિન્યુએબલ એનર્જી સ્ત્રોતો પણ સતત અને ઊંચી માત્રામાં વીજળી પૂરી પાડવામાં સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે.

ડેટા સેન્ટર્સ હાલમાં 2024 માં અંદાજે 415 ટેરાવોટ-કલાક (TWh) વીજળીનો ઉપયોગ કરે છે, અને 2030 સુધીમાં આ આંકડો 900-1,100 TWh સુધી પહોંચી શકે છે. આ માંગ સૌર અને પવન જેવા રિન્યુએબલ સ્ત્રોતો કરતાં ઘણી વધારે છે, જેમની ક્ષમતા વાપરવાના કલાકો (capacity factor) ખૂબ ઓછા હોય છે (સૌર માટે 15-25%, પવન માટે 25-40%). આની તુલનામાં, ન્યુક્લિયર પાવરનો capacity factor 80-90% હોય છે અને તેને ઓછી જમીનની જરૂર પડે છે.

આ કારણોસર, મોટી ટેક કંપનીઓ ન્યુક્લિયર પાવરને 24/7 AI કામગીરી માટે એકમાત્ર વિશ્વસનીય, કાર્બન-મુક્ત સ્ત્રોત તરીકે જોઈ રહી છે.

વૈશ્વિક ટેક કંપનીઓનો ન્યુક્લિયર તરફ ઝુકાવ

Microsoft, Amazon, Google અને Meta જેવી અગ્રણી ટેકનોલોજી કંપનીઓ આ પરિવર્તનને ભારે રોકાણ દ્વારા વેગ આપી રહી છે. તેઓ અબજો ડોલરનું રોકાણ કરીને ન્યુક્લિયર એનર્જી સુરક્ષિત કરી રહ્યા છે.

• Microsoft 2028 સુધીમાં Three Mile Island રિએક્ટર ફરી શરૂ કરવાની યોજના ધરાવે છે.
• Amazon તેના Cascade પ્લાન્ટમાં સ્મોલ મોડ્યુલર રિએક્ટર (SMRs) વિકસાવવા અને તેના હાલના કેમ્પસને ન્યુક્લિયર-સંચાલિત બનાવવા માટે મોટું રોકાણ કરી રહ્યું છે.
• Google Kairos Power સાથે મળીને એડવાન્સ્ડ મોલ્ટન સોલ્ટ રિએક્ટર ટેકનોલોજી પર સંશોધન કરી રહ્યું છે.
• Meta તેના AI ડેટા સેન્ટર વૃદ્ધિને ટેકો આપવા માટે TerraPower અને Oklo જેવી કંપનીઓ સાથે કરાર કર્યા છે.

આ કરારો દર્શાવે છે કે ટેક જાયન્ટ્સ માત્ર ઊર્જાના ગ્રાહકો જ નહીં, પરંતુ ઊર્જા ઉત્પાદન ક્ષમતાના નિર્માતા પણ બની રહ્યા છે.

ભારતનો ન્યુક્લિયર અને થૉરિયમ પર દાવ

ભારત આ વિકસતી ઊર્જા પરિસ્થિતિમાં વ્યૂહાત્મક રીતે સ્થાન ધરાવે છે. દેશ 2047 સુધીમાં તેની ન્યુક્લિયર ક્ષમતાને હાલના 8.8 GW થી દસ ગણી વધારીને 100 GW સુધી પહોંચાડવાનો લક્ષ્યાંક ધરાવે છે, જેથી ઔદ્યોગિક વૃદ્ધિ અને આબોહવા લક્ષ્યાંકો પૂરા કરી શકાય.

આ પ્રયાસો તેના વિશાળ થૉરિયમ ભંડાર દ્વારા સમર્થિત છે, જે વિશ્વમાં સૌથી મોટા છે. થૉરિયમ ઊર્જા સુરક્ષાનો માર્ગ પ્રદાન કરી શકે છે અને યુરેનિયમ આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકે છે.

ભારત સરકાર ન્યુક્લિયર પાવરમાં ખાનગી અને વિદેશી રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે SHANTI Bill જેવા કાયદાકીય માળખાને અપડેટ કરી રહી છે અને તેના પોતાના SMR ડિઝાઇન્સ વિકસાવી રહી છે.

રશિયા સાથે પ્લાન્ટ વિસ્તરણ અને નવી સાઇટ્સ માટેની ભાગીદારી ભારતની વિવિધ વ્યૂહરચના દર્શાવે છે. કેનેડાની Cameco સાથે તાજેતરનો યુરેનિયમ સપ્લાય કરાર 2027 થી 2035 સુધી તેના વધતા ન્યુક્લિયર પ્લાન્ટ્સ માટે બળતણ સુરક્ષિત કરશે.

પડકારો અને જોખમો

વધતી રુચિ હોવા છતાં, ઘણા પડકારો અને જોખમો યથાવત છે. ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટનું નિર્માણ ખર્ચાળ અને સમય માંગી લે તેવું છે, જેમાં અબજો ડોલરનો ખર્ચ અને વર્ષોનો વિકાસ સમય લાગે છે.

Oklo Inc. જેવી પ્રારંભિક તબક્કાની કંપનીઓ માટે, નકારાત્મક Price-to-Earnings (P/E) રેશિયો (-104.02 થી -122.03) સૂચવે છે કે તેઓ ભવિષ્યની કમાણી પર આધાર રાખે છે.

જ્યારે ચીન થૉરિયમ રિએક્ટર ટેકનોલોજીમાં ભારે રોકાણ કરી રહ્યું છે, ત્યારે પશ્ચિમી દેશોને એડવાન્સ્ડ રિએક્ટરના મોટા પાયે ઉત્પાદનમાં મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.

ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને નિયમનકારી અવરોધો પણ મોટી ચિંતાઓ છે; ઉદાહરણ તરીકે, TerraPower ના પ્રથમ Natrium પ્લાન્ટને NRC પરવાનગીની જરૂર છે. ન્યુક્લિયર કચરાનું વ્યવસ્થાપન અને રિએક્ટરની સલામતી જાહેર સ્વીકૃતિ માટે નિર્ણાયક છે.

AI ની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે ભવિષ્યની સંભાવનાઓ

AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે સુરક્ષિત, કાર્બન-મુક્ત ઊર્જાની જરૂરિયાત ઘટવાની શક્યતા નથી. ઘણા મોટા ઊર્જા ગ્રાહકો 2050 સુધીમાં ન્યુક્લિયર ક્ષમતાને ત્રણ ગણી કરવા માંગે છે.

ન્યુક્લિયર પાવરને હવે AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વ્યૂહરચનાનો મુખ્ય આધારસ્તંભ માનવામાં આવે છે. સ્મોલ મોડ્યુલર રિએક્ટર (SMRs) અને એડવાન્સ્ડ ડિઝાઇનના વિકાસથી વધુ સુગમતા અને સંભવિતપણે ઓછો ખર્ચ મળી શકે છે, જે ડેટા સેન્ટર્સ અને અન્ય ઉદ્યોગો દ્વારા અપનાવવાની ગતિ વધારી શકે છે.

ભારતનો અભિગમ, પરંપરાગત ન્યુક્લિયર વિસ્તરણ સાથે થૉરિયમ સંશોધનને જોડીને, તેને વૈશ્વિક સ્તરે મુખ્ય ખેલાડી તરીકે સ્થાપિત કરે છે. જોકે, આ લક્ષ્યો હાંસલ કરવા માટે સતત નીતિગત સમર્થન, તકનીકી પ્રગતિ અને નિયમનકારી તથા આર્થિક પડકારોનું કુશળ સંચાલન જરૂરી રહેશે.