ભારતમાં વીજળીની ભારે માંગ અને ચોમાસાને કારણે લોજિસ્ટિક્સમાં આવતા અવરોધોને લીધે દેશના આશરે **74** કોલસા આધારિત પાવર પ્લાન્ટ્સમાં ઈંધણનો જથ્થો ગંભીર રીતે ઘટી ગયો છે. મોંઘી આયાત વધવાથી પાવર કંપનીઓના પ્રોફિટ માર્જિન પર દબાણ આવી શકે છે.
દેશના પાવર સેક્ટરમાં અત્યારે ચિંતાનો માહોલ છે. ગત સપ્તાહમાં સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની છે, કારણ કે કુલ કોલસા આધારિત પાવર પ્લાન્ટ્સમાંથી લગભગ 40% પ્લાન્ટ્સ અત્યારે ઈંધણની અછતનો સામનો કરી રહ્યા છે. 19 સપ્ટેમ્બર સુધીના આંકડા મુજબ, જે પ્લાન્ટ્સમાં નિર્ધારિત સ્ટોકથી 25% થી ઓછો જથ્થો છે, તેની સંખ્યા 60 થી વધીને 74 પર પહોંચી ગઈ છે. આ પ્લાન્ટ્સ પાસે હવે 3 દિવસ કરતા પણ ઓછો કોલસો બાકી છે.
માંગ અને લોજિસ્ટિક્સનું દબાણ
વીજળીની પીક ડિમાન્ડ હાલ 230 GW થી 250 GW ની વચ્ચે રહી છે, જે મે મહિનામાં 270.70 GW ની રેકોર્ડ સપાટીએ હતી. વીજળીની માંગ સ્થિર હોવા છતાં, સૌથી મોટો પડકાર કોલસાના ટ્રાન્સપોર્ટેશનનો છે. અનિયમિત ચોમાસાને લીધે રેલવે અને અન્ય પરિવહન સેવાઓ પ્રભાવિત થઈ છે. કોલસા મંત્રાલય અને રેલવે મંત્રાલય અત્યારે સપ્લાય ચેઈન સુધારવા માટે કામે લાગ્યા છે.
કંપનીઓ પર નાણાકીય જોખમ
જ્યારે દેશી કોલસાનો સપ્લાય માંગને પહોંચી વળવામાં નિષ્ફળ જાય, ત્યારે કંપનીઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટનો સહારો લેવો પડે છે. ઓગસ્ટમાં પાવર સેક્ટરની કોલસાની આયાત 15 મહિનાની ઊંચાઈએ પહોંચીને 5.52 મિલિયન ટન નોંધાઈ હતી. આયાતી કોલસો ડોમેસ્ટિક કોલસા કરતા ઘણો મોંઘો હોય છે. જો પાવર કંપનીઓ આ વધારાનો ખર્ચ ટેરિફમાં એડજસ્ટ ન કરી શકે, તો તેમના નેટ પ્રોફિટ માર્જિનમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળી શકે છે.
શું આ કાયમી સમસ્યા છે?
Crisil જેવી એજન્સીઓનું માનવું છે કે આ સમસ્યા લાંબા ગાળાની નથી, પરંતુ ચોમાસાને કારણે સર્જાયેલ એક કામચલાઉ લોજિસ્ટિકલ અવરોધ છે. વિન્ડ અને સોલર એનર્જીમાં 21% નો ઉછાળો હોવા છતાં, બેઝ-લોડ માટે હજુ પણ કોલસા આધારિત પ્લાન્ટ્સ પર જ આધાર રાખવો પડે છે. આગામી સમયમાં, રોકાણકારોએ લોજિસ્ટિક્સમાં સુધારા અને આયાતી કોલસાના જથ્થા પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.