પ્રધાનમંત્રી શ્રમ યોગી માનધન (PM-SYM) યોજનામાં મહિલાઓનો દબદબો જોવા મળી રહ્યો છે. યોજનાના કુલ સબસ્ક્રાઇબર્સમાં 53.1% મહિલાઓ છે, જે અસંગઠિત ક્ષેત્રના કામદારો માટે નાણાકીય સુરક્ષામાં વધારો દર્શાવે છે. સરકારે આ યોજના હેઠળ ₹2,011 કરોડથી વધુનો મેચિંગ ફંડ ફાળવ્યો છે.
PM-SYM યોજનામાં મહિલાઓની ભાગીદારી નવી ઊંચાઈ પર
પ્રધાનમંત્રી શ્રમ યોગી માનધન (PM-SYM) યોજના, જે અસંગઠિત ક્ષેત્રના કામદારો માટે છે, તેમાં મહિલાઓએ નોંધપાત્ર સિદ્ધિ મેળવી છે. 29 જુલાઈ, 2026 સુધીમાં, આ યોજના હેઠળ 54 લાખથી વધુ લોકો નોંધાયા છે, જેમાંથી 28.67 લાખ એટલે કે 53.1% મહિલાઓ છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે મહિલાઓ નાણાકીય સુરક્ષા માટે પેન્શન યોજનાઓમાં વધુ સક્રિય રીતે જોડાઈ રહી છે.
સરકારી સહાય અને પેન્શન માળખું
PM-SYM યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ 60 વર્ષની ઉંમર બાદ અસંગઠિત ક્ષેત્રના કામદારોને દર મહિને ₹3,000 નું પેન્શન પૂરું પાડવાનો છે. આ માટે, કેન્દ્ર સરકાર લાભાર્થી દ્વારા ચૂકવવામાં આવતી રકમના સમકક્ષ મેચિંગ કોન્ટ્રીબ્યુશન આપે છે. શ્રમ અને રોજગાર રાજ્ય મંત્રી, શોભા કરંદલાજે, લોકસભામાં જણાવ્યું હતું કે સરકારે આ મેચિંગ કોન્ટ્રીબ્યુશન માટે અત્યાર સુધીમાં ₹2,011.01 કરોડ ફાળવ્યા છે.
આ યોજનામાં 18 થી 40 વર્ષની વયના લોકો, જેઓ ₹15,000 કે તેથી ઓછી માસિક આવક ધરાવે છે, તેઓ દર મહિને ₹55 થી ₹200 સુધીનું યોગદાન આપી શકે છે. યોગદાનની રકમ યોજનામાં જોડાતી વખતે વ્યક્તિની ઉંમર પર આધાર રાખે છે. ફેબ્રુઆરી 2019 માં શરૂ થયેલી આ યોજના લાંબા ગાળાની બચત માટે બનાવવામાં આવી છે, અને પ્રથમ પેન્શન ચુકવણી ફેબ્રુઆરી 2039 માં શરૂ થવાની ધારણા છે.
પાત્રતા અને સંચાલન
આ યોજના સ્વૈચ્છિક છે, પરંતુ તેમાં જોડાવા માટે ચોક્કસ પાત્રતા માપદંડો છે. જે કામદારો કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO), કર્મચારી રાજ્ય વીમા નિગમ (ESIC), અથવા રાષ્ટ્રીય પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) જેવી અન્ય મોટી સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓના દાયરામાં આવતા નથી, તેઓ આ યોજનામાં જોડાઈ શકે છે. ઉપરાંત, આવકવેરો ભરનારાઓ આ યોજના માટે પાત્ર નથી.
ખાતાઓને સક્રિય રાખવા અને તેમાં થયેલા ઘટાડાને સુધારવા માટે, સરકારે કેટલાક સંચાલકીય ફેરફારો કર્યા છે. નિષ્ક્રિય થયેલા ખાતાઓને પુનઃજીવિત કરવાનો સમયગાળો એક વર્ષથી વધારીને ત્રણ વર્ષ કરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, સરકાર eShram પોર્ટલનો ઉપયોગ કરવાનું ચાલુ રાખશે, જેમાં 31.82 કરોડથી વધુ અસંગઠિત કામદારોની નોંધણી થઈ છે. આ પોર્ટલનો ઉપયોગ સામાજિક સુરક્ષા સેવાઓને એકીકૃત કરવા અને સંભવિત લાભાર્થીઓ માટે સુલભતા વધારવા માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે. યોજનાના પ્રચાર માટે રાજ્ય સરકારો સાથે સમીક્ષા અને કોમન સર્વિસ સેન્ટર્સ (CSCs) ને પ્રોત્સાહન આપવા જેવા પ્રયાસો પણ કરવામાં આવી રહ્યા છે.