India Meteorological Department (IMD) ના ડેટા મુજબ, ૧૯૦૧ થી શિયાળાના તાપમાનમાં દર દાયકે **૦.૦૭°C** નો વધારો થઈ રહ્યો છે. આ લાંબા ગાળાના ટ્રેન્ડને કારણે રવિ પાકના ચક્રમાં અવરોધ અને વીજળીની માંગમાં વધારો થવાની શક્યતા છે, જે ફૂડ ઈન્ફ્લેશન (Food Inflation) અને ઈકોનોમિક કોસ્ટ પર અસર કરી શકે છે.
ભારતમાં શિયાળાની ઋતુમાં એક શાંત પણ સતત ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. સામાન્ય રીતે લોકો ચોમાસાની અનિયમિતતા કે ઉનાળાના હીટવેવ (Heatwaves) વિશે જ ચર્ચા કરે છે, પરંતુ શિયાળામાં વધતું તાપમાન હવે કૃષિ અને ઊર્જા ક્ષેત્ર માટે ચિંતાનો વિષય બની રહ્યું છે.
રવિ પાક પર અસર
આ બદલાતા વાતાવરણની સીધી અસર ઘઉં જેવા રવિ પાક પર પડી રહી છે. પાકના પરિપક્વ થવા માટે ચોક્કસ ઠંડીની જરૂર હોય છે, પરંતુ વધતું તાપમાન પાકને વહેલા પકવી નાખે છે, જેનાથી અનાજની ગુણવત્તા અને ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. રવિ પાક દેશના કુલ ખાદ્ય ઉત્પાદનમાં મોટો ફાળો આપે છે, તેથી તેના ઉત્પાદનમાં કોઈપણ અવરોધ ફૂડ ઈન્ફ્લેશનમાં વધારો કરી શકે છે, જેના પર Reserve Bank of India (RBI) ની પણ નજર રહે છે.
વીજળીની માંગમાં ઉછાળો
પરંપરાગત રીતે, શિયાળા દરમિયાન વીજળીનો વપરાશ ઘટતો હતો, જેનાથી ગ્રીડ પરનું ભારણ ઓછું રહેતું હતું. પરંતુ હવે શિયાળાના મહિનાઓમાં પણ કૂલિંગ સિસ્ટમની જરૂરિયાત વધી રહી છે. આ વધારાની માંગના કારણે પાવર ડિસ્ટ્રિબ્યુશન નેટવર્ક પર દબાણ વધ્યું છે અને ઈન્ડસ્ટ્રીયલ તેમજ રેસિડેન્શિયલ સેગમેન્ટમાં વીજ વપરાશમાં વધારો જોવા મળ્યો છે.
આ સ્થિતિને જોતા હવે સરકારે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્લાનિંગ, ગ્રીડ ક્ષમતા અને કોલ્ડ-સ્ટોરેજ ફેસિલિટીઝ પર ફરીથી વિચાર કરવાની જરૂર પડશે. રોકાણકારોએ હવે પાકના ઉત્પાદન ડેટા, શિયાળા દરમિયાન વીજ માંગ અને હવામાન વિભાગના તાપમાન સંબંધિત અપડેટ્સ પર ખાસ ધ્યાન રાખવું પડશે.