ઈરાન સંઘર્ષથી વૈશ્વિક મોંઘવારીમાં આગ, આર્થિક વિકાસ પર અનિશ્ચિતતાના વાદળો

ફુગાવાનો (Inflation) મોટો માર

Bloomberg News દ્વારા કરાયેલા એક સર્વેમાં જાણવા મળ્યું છે કે લગભગ 50% અર્થશાસ્ત્રીઓ માને છે કે યુરોઝોનમાં ફુગાવો ઝડપથી વધશે. અમેરિકા માટે પણ લગભગ એટલી જ સંખ્યામાં નિષ્ણાતો આ જ પ્રકારની આગાહી કરી રહ્યા છે. ચીનમાં પણ ગ્રાહક કિંમતોમાં 0.3% થી 0.9% નો વધારો થવાની સંભાવના છે. આ મોંઘવારીનો મુખ્ય સ્ત્રોત તેલ અને કુદરતી ગેસના ભાવમાં થયેલો ભારે ઉછાળો છે. આ ઉછાળો હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી થતા તેલના વેપારમાં સર્જાયેલી મોટી અડચણોનું પરિણામ છે. વિશ્વના લગભગ 20% જેટલા દરિયાઈ તેલ પુરવઠા માટે આ માર્ગ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ હાલમાં માત્ર થોડાક જ ટેન્કર આ માર્ગનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.

સપ્લાય ચેઈન (Supply Chain) પર જોખમ

આ સંઘર્ષની અસર માત્ર ઉર્જાના ભાવ સુધી સીમિત નથી. ફ્લાઈટના ભાડા અને લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં વધારો થતાં સપ્લાય ચેઈન (Supply Chain) પર જોખમ વધી ગયું છે, ખાસ કરીને જો આ સંઘર્ષ લાંબો ચાલે. ઇતિહાસ દર્શાવે છે કે 1973ના તેલ સંકટ કે 1990-91ના ગલ્ફ વોર જેવી ઘટનાઓએ કિંમતોમાં મોટો વધારો અને આર્થિક અસ્થિરતા સર્જી હતી. વર્તમાન પરિસ્થિતિ પણ આવી જ ચિંતાઓ ઊભી કરી રહી છે, જ્યાં માર્ચ 2026ની શરૂઆતમાં તણાવ વધતાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં લગભગ 6-7% નો ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો.

આર્થિક વૃદ્ધિ (Economic Growth) ની સ્થિતિ

જોકે ફુગાવાનું દબાણ વધી રહ્યું છે, મોટાભાગના અર્થશાસ્ત્રીઓ માને છે કે અમેરિકા, યુરોઝોન અને ચીન જેવી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ પર GDP (Gross Domestic Product) પર તાત્કાલિક અસર ઓછી રહેશે. 2026 માટે વૈશ્વિક GDP વૃદ્ધિ દર 2.9% થી 3.3% ની વચ્ચે રહેવાનો અંદાજ છે. Goldman Sachs Research પણ 2.9% વૃદ્ધિની આગાહી કરી રહ્યું છે, જે બજારના 2.7% ના સરેરાશ અનુમાન કરતાં વધુ છે. ચીન અને ભારત વૈશ્વિક વૃદ્ધિમાં મહત્વનો ફાળો આપવાનું ચાલુ રાખશે. જોકે, આ આશાવાદ સંઘર્ષની લંબાઈ પર નિર્ભર છે.

લાંબા ગાળાનું જોખમ: સંઘર્ષ લંબાય તો?

જો સંઘર્ષ લાંબો ચાલે તો વર્તમાન આર્થિક વૃદ્ધિના અનુમાનો પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. ઉચ્ચ તેલના ભાવ ઉર્જા આયાત કરતા દેશો જેવા કે ચીન, યુરોપ અને ભારત માટે મોટો બોજ બની શકે છે. જાપાન અને ફિલિપાઈન્સ જેવા દેશો તેમની લગભગ 90% તેલની જરૂરિયાત માટે આ પ્રદેશ પર નિર્ભર છે, જ્યારે ચીન 38% અને ભારત 46% તેલ આયાત કરે છે. જો હોર્મુઝની સામુદ્રધુની એક મહિના માટે બંધ રહે, તો પ્રતિ દિવસ 600 મિલિયન બેરલ નો પુરવઠો ખોરવાઈ શકે છે, જેને અન્ય દેશો માટે ભરપાઈ કરવું મુશ્કેલ બનશે.

ભવિષ્યની દિશા: અનિશ્ચિતતાનો સામનો

તાત્કાલિક અસર ઓછી દેખાઈ રહી છે, પરંતુ લાંબા ગાળાની આર્થિક સ્થિતિ સંઘર્ષ શાંત થવાના સંકેતો અને વેપાર માર્ગો સામાન્ય થવા પર આધાર રાખે છે. J.P. Morgan ના વિશ્લેષકો 2026 માં વૈશ્વિક કોર ફુગાવો 2.8% રહેવાની ધારણા રાખે છે. ફેડરલ રિઝર્વ (Federal Reserve) પણ 2026 ના બીજા ક્વાર્ટર સુધીમાં ફુગાવાને 2.2% સુધી લાવવાની આગાહી કરી રહ્યું છે, પરંતુ આ અનુમાન હાલના ભૂ-રાજકીય (Geopolitical) આંચકાને સંપૂર્ણપણે ધ્યાનમાં લેતું નથી. સેન્ટ્રલ બેંકો માટે ફુગાવાને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે વ્યાજ દરમાં ઝડપી ઘટાડો કરવો પડકારજનક બની શકે છે.