ગ્રામીણ અર્થતંત્રને વેગ આપવાનો પ્રયાસ
Union Budget 2026 માં નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા 'મહાત્મા ગાંધી ગ્રામ સ્વરાજ પહેલ'નું લોન્ચિંગ, MGNREGA (Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Act) નું નામ બદલવાને લઈને થયેલા રાજકીય ઘમાસાણ વચ્ચે એક વ્યૂહાત્મક પગલું જણાઈ રહ્યું છે. સરકારને વિરોધ પક્ષો તરફથી તીવ્ર ટીકાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો, જેમણે મહાત્મા ગાંધી નેશનલ રૂરલ એમ્પ્લોયમેન્ટ ગેરંટી એક્ટ, 2005 નું નામ બદલીને વિકસિત ભારત-ગેરંટી ફોર રોજગાર અને આજીવિકા મિશન (ગ્રામીણ) બિલ, 2025 (Viksit Bharat-Guarantee for Rozgar and Ajeevika Mission (Gramin) Bill, 2025) કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. આ નવી પહેલ સીધી રીતે ગાંધીજીના નામનો પુનઃ સમાવેશ કરીને ગ્રામીણ ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપવાનો પ્રયાસ કરે છે.
વ્યૂહાત્મક પુનર્જીવન (Strategic Revival)
આ નવો કાર્યક્રમ ખાદી, હેન્ડલૂમ અને હસ્તકલા જેવા મુખ્ય ગ્રામીણ ક્ષેત્રોને મજબૂત કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યો છે. તેના ઉદ્દેશ્યો મજબૂત વૈશ્વિક બજાર જોડાણ સ્થાપિત કરવા, બ્રાન્ડ ઓળખ વધારવા અને કારીગરો તથા ઉત્પાદકો માટે આવશ્યક તાલીમ અને ગુણવત્તા સુધારણા કાર્યક્રમો પૂરા પાડવા પર કેન્દ્રિત છે. આવા પગલાંઓનો હેતુ પરંપરાગત હસ્તકલામાં નવું જીવન ફૂંકવાનો અને તેમને આંતરરાષ્ટ્રીય ગ્રાહકો સાથે જોડવાનો છે.
વ્યાપક દ્રષ્ટિકોણ (Broader Vision)
પરંપરાગત હસ્તકલા ઉપરાંત, Budget 2026 માં સ્પોર્ટ્સ ગુડ્સ ઉત્પાદન માટે સમર્પિત પહેલો પણ ફાળવવામાં આવી છે, જે ઇક્વિપમેન્ટ ડિઝાઇન અને મટિરિયલ સાયન્સમાં નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપે છે. ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળા, પોષણક્ષમ રમતગમતના સામાન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો હેતુ એક નવો સ્થાનિક ઉદ્યોગ વિકસાવવાનો છે. વધુમાં, 200 જૂના ઔદ્યોગિક ક્લસ્ટરોને પુનર્જીવિત કરવાની સરકારની યોજના દેશભરમાં આર્થિક પુનરુત્થાન માટેની વ્યાપક મહત્વાકાંક્ષા દર્શાવે છે.
સરકાર આ પગલાંને ગ્રામીણ રોજગાર અને વિકાસને વિકસિત ભારત 2047 ના લાંબા ગાળાના વિઝન સાથે સંરેખિત કરવાના પ્રયાસ તરીકે રજૂ કરે છે, જેમાં ગ્રામીણ સમુદાયો માટે મજબૂત જવાબદારી અને આવકની સુરક્ષા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.