અમેરિકાના **10-year Treasury yields** છેલ્લા ત્રણ વર્ષની ટોચ **4.81%** પર પહોંચ્યા છે. AI ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે કંપનીઓનું વધતું દેવું અને અમેરિકાના સરકારી દેવાના કારણે આ સ્થિતિ સર્જાઈ છે, જેની અસર ભારતીય બજાર અને રૂપિયા પર પડી શકે છે.
અમેરિકામાં લોન લેવાની કિંમતમાં મોટો વધારો જોવા મળ્યો છે. 10-year U.S. Treasury yield અત્યારે આશરે 4.81% ની સપાટીએ છે. આ વધારો એવા માળખાકીય અસંતુલનને દર્શાવે છે જ્યાં અમેરિકી સરકાર પોતાના દેવા માટે ખરીદદારો શોધવામાં સંઘર્ષ કરી રહી છે, જ્યારે નાણાકીય વર્ષ 2026 માટે સરકારી ખાધ $2 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચવાની ધારણા છે.
'Crowding Out' ઈફેક્ટ શું છે?
બજારના નિષ્ણાતો આને 'Crowding out' અસર ગણાવે છે. આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ટેક કંપનીઓ રેકોર્ડ ગતિએ દેવું લઈ રહી છે. અંદાજ મુજબ 2026 સુધીમાં AI સંબંધિત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળનો ખર્ચ $755 અબજ સુધી પહોંચશે. રોકાણકારો સરકારી બોન્ડ કરતા ખાનગી કંપનીઓના બોન્ડમાં વધુ રસ દાખવી રહ્યા છે, જેથી સરકારને દેવું વેચવા માટે ઊંચા યીલ્ડ ઓફર કરવા પડે છે.
લિક્વિડિટી સપોર્ટ અને માર્કેટ સ્થિતિ
બજારમાં સ્થિરતા લાવવા માટે, યુએસ ટ્રેઝરી વિભાગે 9 સપ્ટેમ્બર, 2026 થી લિક્વિડિટી સપોર્ટ બાયબેક ઓપરેશન વધારવાની જાહેરાત કરી છે. 10 થી 30 વર્ષના બોન્ડ માટે ઓપરેશન દીઠ ઓછામાં ઓછા $4 અબજનું બાયબેક કરવામાં આવશે, જેથી $40 ટ્રિલિયનના દેવા સામે રોકાણકારોનો વિશ્વાસ જળવાઈ રહે.
ભારતીય રોકાણકારો પર શું અસર થશે?
જ્યારે યુએસ યીલ્ડ વધે છે, ત્યારે વૈશ્વિક રોકાણકારો માટે 'રિસ્ક-ફ્રી' રિટર્ન વધી જાય છે. આ સ્થિતિમાં ભારતીય બજારમાંથી Foreign Portfolio Investors (FPIs) ના પૈસા બહાર જવાની શક્યતા રહેલી છે. વધુમાં, ડોલર મજબૂત થવાથી ભારતીય રૂપિયો નબળો પડી શકે છે, જે ઓઈલ જેવી વસ્તુઓની આયાત મોંઘી બનાવી શકે છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) માટે પણ આ વૈશ્વિક વ્યાજદરના ટ્રેન્ડને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણય લેવા જરૂરી બનશે.