યુએસ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટ (Scott Bessent) લાંબા ગાળાના ધિરાણ ખર્ચ ઘટાડવાના પ્રયાસો નિષ્ફળ રહ્યા છે. 10-વર્ષીય યીલ્ડ (yield) 4.73% સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ નિષ્ફળતા અમેરિકાના રેકોર્ડ **$40 ટ્રિલિયન** ના રાષ્ટ્રીય દેવા અને AI પ્રોજેક્ટ્સ માટે મોટા કોર્પોરેટ ધિરાણ સામે ટકી શકી નથી.
"ટ્રેઝરી ટ્વિસ્ટ" શા માટે નિષ્ફળ ગયું?
યુએસ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટ દ્વારા લાંબા ગાળાના સરકારી દેવાની ખરીદી અને ટૂંકા ગાળાના સિક્યોરિટીઝ જારી કરવાની "ટ્રેઝરી ટ્વિસ્ટ" વ્યૂહરચના, જેનો ઉદ્દેશ્ય યીલ્ડ કર્વ (yield curve) ને મેનિપ્યુલેટ કરીને લાંબા ગાળાનું ધિરાણ સસ્તું કરવાનો હતો, તે ધાર્યા મુજબ પરિણામ લાવી શકી નથી. આ યોજનાએ શરૂઆતમાં યીલ્ડમાં અસ્થાયી ઘટાડો કર્યો હતો, પરંતુ સપ્તાહના અંત સુધીમાં 10-વર્ષીય ટ્રેઝરી યીલ્ડ લગભગ 4.73% પર પાછી ફરી ગઈ.
દેવાનો પહાડ અને AIનો પ્રભાવ
આ નિષ્ફળતા યુએસ સરકાર દ્વારા તેના વિશાળ દેવા, જે હવે $40 ટ્રિલિયન ને વટાવી ગયું છે, તેના સંચાલનમાં આવતી ગંભીર મુશ્કેલીઓ દર્શાવે છે. બજારના સહભાગીઓ ટ્રેઝરીના આ ટેકનિકલ હસ્તક્ષેપને અવગણીને બોન્ડ માર્કેટમાં પુરવઠા અને માંગના મૂળભૂત મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે. ખાસ કરીને, મોટા ટેકનોલોજી કંપનીઓ દ્વારા મોટા પાયે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) પ્રોજેક્ટ્સને ભંડોળ પૂરું પાડવા માટે કોર્પોરેટ દેવાનું ભારે ધિરાણ બજારમાં આવ્યું છે, જેના કારણે વ્યાજ દરો પર દબાણ જળવાઈ રહ્યું છે.
ભારતીય રોકાણકારો માટે શું અર્થ છે?
યુએસ બોન્ડ માર્કેટના આ વિકાસ ભારતમાં રોકાણકારો માટે મહત્વપૂર્ણ છે. વૈશ્વિક બોન્ડ યીલ્ડ જોખમ-મુક્ત વળતર માટે બેન્ચમાર્ક તરીકે કામ કરે છે. જ્યારે યુએસ યીલ્ડ ઊંચી રહે છે, ત્યારે ભારત જેવા ઉભરતા બજારોમાં સંપત્તિ વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) માટે ઓછી આકર્ષક બની શકે છે. ઊંચા યુએસ દરો ઘણીવાર મજબૂત ડોલર તરફ દોરી જાય છે અને ઉભરતા બજારોમાંથી મૂડીને યુ.એસ. તરફ ખસેડી શકે છે, જે ભારતમાં લિક્વિડિટી અને ચલણ સ્થિરતાને અસર કરી શકે છે.
ભવિષ્ય શું કહે છે?
વિશ્લેષકો માને છે કે જ્યાં સુધી અંતર્ગત નાણાકીય સ્થિતિ, જેમ કે ઊંચા બજેટ ખાધ અને સતત ફુગાવો, ઉકેલાશે નહીં ત્યાં સુધી આવા ટેકનિકલ બોન્ડ માર્કેટ હસ્તક્ષેપો ભાગ્યે જ અસરકારક રહેશે. આ ઉપરાંત, ટ્રેઝરીના કાર્યો ફેડરલ રિઝર્વની નાણાકીય નીતિ સાથે કેવી રીતે ક્રિયાપ્રતિક્રિયા કરી શકે તે અંગે પણ ચર્ચા વધી રહી છે. જો ટ્રેઝરી બોન્ડ યીલ્ડના સંચાલનમાં વધુ પડતી આક્રમક ભૂમિકા ભજવે છે, તો તે સેન્ટ્રલ બેંકની સ્વતંત્રતા અંગે ચિંતાઓ ઊભી કરી શકે છે.
બજાર સહભાગીઓ હવે જોશે કે શું ટ્રેઝરી તેના બાયબેક ઓપરેશન્સનું વિસ્તરણ કરવાનું ચાલુ રાખે છે. રોકાણકારો માટે મુખ્ય નિરીક્ષણ 4.7% યીલ્ડ સ્તરની સ્થિરતા રહેશે. જો આ પ્રયાસો છતાં યીલ્ડ વધતી રહેશે, તો તે બજારને સંકેત આપી શકે છે કે વર્તમાન નાણાકીય માર્ગ લાંબા ગાળાની ફુગાવાની અપેક્ષાઓને ઊંચી રાખી રહ્યો છે, જેના કારણે કંપનીઓ અને સરકારોને મૂડી માટે ઊંચા ખર્ચ ચૂકવવા પડશે.