Whalesbook
ટેરિફ લેન્ડસ્કેપમાં મોટો ફેરફાર
આ નવા સંજોગોમાં, અમેરિકાએ અગાઉ લાદેલા વળતરયુક્ત ટેરિફ (Reciprocal Tariffs) ને બદલે હવે 10% થી 15% નો કામચલાઉ વૈશ્વિક સરચાર્જ (Global Surcharge) લાગુ કરવો પડશે. આ અગાઉ થયેલા વચગાળાના કરાર (Interim Agreement) થી તદ્દન અલગ છે, જેમાં ભારતીય માલસામાન પર 18% નો વળતરયુક્ત ટેરિફ નક્કી કરાયો હતો. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ (USTR) એ પણ સ્વીકાર્યું છે કે તેની આર્ટ (ART) પ્રોગ્રામ્સની અમલવારી જુડિશિયલ રિવ્યુ (Judicial Review) ને આધીન છે, જે વર્તમાન વેપાર નીતિમાં અસ્થિરતા દર્શાવે છે.
ભારતની વ્યૂહાત્મક સ્થિતિ મજબૂત?
આ સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય બાદ, ભારતે વોશિંગ્ટન ડી.સી. ખાતે પોતાની વાટાઘાટ ટીમની મુલાકાત વ્યૂહાત્મક રીતે મુલતવી રાખી છે. આ નિર્ણયનો ઉદ્દેશ્ય એ છે કે ભારતીય ટીમ આ નવા નિયમોના અર્થઘટનનો ઝીણવટપૂર્વક અભ્યાસ કરી શકે. નિષ્ણાતો માને છે કે આનાથી ભારતની સોદાબાજીની સ્થિતિ મજબૂત બની શકે છે, કારણ કે હવે તે પોતાની છૂટછાટો (Concessions) નું ફરીથી મૂલ્યાંકન કરી વધુ ફાયદાકારક શરતો મેળવી શકે છે. આ કાયદાકીય ફેરફાર છતાં, અમેરિકી વહીવટીતંત્ર હજુ પણ માની રહ્યું છે કે વેપાર સોદો પાટા પર છે અને તેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો યથાવત છે.
યુએસની માંગ અને બજાર પહોંચ (Market Access)
બીજી તરફ, યુએસ ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ (USTR) ભારતમાં અમેરિકન ઔદ્યોગિક (Industrial) અને કૃષિ (Agricultural) ઉત્પાદનો માટે બજાર પહોંચ (Market Access) વધારવા પર ભાર મૂકી રહ્યું છે. યુએસની મુખ્ય પ્રાથમિકતાઓમાં મેડિકલ ડિવાઇસ (Medical Devices) માટેના અવરોધો દૂર કરવા, ઇન્ફોર્મેશન એન્ડ કમ્યુનિકેશન્સ ટેકનોલોજી (ICT) માલસામાનની આયાત લાયસન્સિંગ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવી, અને સૂકા ડિસ્ટિલર્સ ગ્રેઇન્સ (Dried Distillers' Grains), ટ્રી નટ્સ (Tree Nuts) અને વાઇન (Wine) જેવા કૃષિ નિકાસ પરના નોન-ટેરિફ અવરોધો (Non-Tariff Barriers) ને ઉકેલવાનો સમાવેશ થાય છે. ઐતિહાસિક રીતે, ભારતે નોંધપાત્ર કૃષિ ટેરિફ જાળવી રાખ્યા છે, જે સરેરાશ 114% સુધી પહોંચે છે, જે મોટા વિકાસશીલ અર્થતંત્રો કરતાં ઘણા વધારે છે.
વ્યાપક વેપાર નીતિનો સંદર્ભ
આ વેપાર માળખું અમેરિકાની 'અમેરિકા ફર્સ્ટ' (America First) વેપાર નીતિના વ્યાપક સંદર્ભમાં કાર્યરત છે, જે વેપાર ખાધ (Trade Deficits) અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા (National Security) સંબંધિત ચિંતાઓને પ્રાધાન્ય આપે છે. અમેરિકાએ આર્જેન્ટિના, બાંગ્લાદેશ અને દક્ષિણ કોરિયા સહિત અન્ય દેશો સાથે પણ સમાન ART પ્રોગ્રામ્સ શરૂ કર્યા છે. 2025 માં, ભારત સાથે અમેરિકાનો માલ વેપાર ખાધ $58.2 બિલિયન હતી, જે એકંદર યુએસ વેપાર ખાધમાં વધારો દર્શાવે છે.
નવા ટેરિફ શાસનમાં અનિશ્ચિતતા
જોકે, નવા ટેરિફ શાસનમાં નોંધપાત્ર અનિશ્ચિતતા રહેલી છે. કલમ 122 હેઠળના ટેરિફ કામચલાઉ છે અને લગભગ પાંચ મહિના માટે માન્ય છે, જેના વિસ્તરણ માટે કોંગ્રેસની મંજૂરીની જરૂર પડી શકે છે. આ વેપાર આયોજન માટે મોટું જોખમ ઊભું કરે છે. એવા અહેવાલો છે કે 'સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ' (Sensitive Issues) પર વાટાઘાટો અટકી ગઈ છે, અને ભારત તેના કૃષિ અને ડેરી ક્ષેત્રોના રક્ષણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. બંને દેશોના દાવાઓમાં પણ ભિન્નતા જોવા મળી રહી છે; દાખલા તરીકે, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિના રશિયન તેલની આયાત રોકવા અને $500 બિલિયનના અમેરિકન માલ ખરીદવાના દાવાને ભારતીય વડાપ્રધાન દ્વારા સંપૂર્ણ સમર્થન મળ્યું નથી. આ ઉપરાંત, ભારતીય સોલાર સેલ નિકાસ પર નવા 125.87% ના અમેરિકન કાઉન્ટરવેઇલિંગ ડ્યુટીઝ (Countervailing Duties) તાત્કાલિક પાલન અને બજાર પહોંચના પડકારો ઊભા કરે છે. વિશ્લેષકો સૂચવે છે કે ઓટોમોટિવ કમ્પોનન્ટ્સ (Automotive Components) જેવા કેટલાક ક્ષેત્રોને આ કરારથી ખાસ ફાયદો નહીં થાય.
આર્થિક પરિદ્રશ્ય અને ચલણ (Currency)
વર્તમાનમાં, યુએસ ડોલર લગભગ 91.6 ભારતીય રૂપિયાની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. 2026 ના અંત માટેના અનુમાનોમાં USD/INR વિનિમય દર 93.21 થી 98.07 રૂપિયા સુધીના છે, જોકે કેટલાક વિશ્લેષકો વર્ષના અંત સુધીમાં રૂપિયો 86-87 રૂપિયા પ્રતિ ડોલર સુધી મજબૂત થવાની અપેક્ષા રાખે છે. 2025 ના ત્રીજા ક્વાર્ટરમાં (Q3 2025) ભારતના વર્તમાન ખાતાની ખાધ (Current Account Deficit) વધી હતી, જેનું એક કારણ યુએસમાં નિકાસમાં ઘટાડાને કારણે વેપાર ખાધમાં વધારો હતો. BofA સિક્યોરિટીઝના વિશ્લેષકો માને છે કે સુધારેલા ટેરિફ માળખાથી નીતિગત અનિશ્ચિતતા ઘટી શકે છે, જે મૂડી ખર્ચ (Capital Expenditures) અને સીધા વિદેશી રોકાણને (Foreign Direct Investment - FDI) ઉત્તેજન આપી શકે છે, જોકે ક્ષેત્ર-વિશિષ્ટ અસરો અલગ-અલગ રહેવાની ધારણા છે.