ભારતમાં **15 ઓક્ટોબર 2026** થી **₹2,000** થી વધુના UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર **0.4%** નો મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લાગુ કરવામાં આવશે. આ મુદ્દે વિપક્ષ તેને 'UPI ટેક્સ' ગણાવી રહ્યો છે, જ્યારે સરકારે સંસદીય સમિતિના અહેવાલનો હવાલો આપીને કહ્યું છે કે પેમેન્ટ નેટવર્કની સ્થિરતા માટે આ પગલું જરૂરી છે.
MDR નો નવો નિયમ અને અમલીકરણ
ડિજિટલ પેમેન્ટ પર લાગનારા ચાર્જને લઈને દેશભરમાં ચર્ચાઓ તેજ બની છે. નવી વ્યવસ્થા મુજબ, ₹2,000 થી વધુના પર્સન-ટુ-મર્ચન્ટ (P2M) ટ્રાન્ઝેક્શન પર 0.4% ફી લેવામાં આવશે. જોકે, મોટા ટ્રાન્ઝેક્શન માટે રાહત પણ આપવામાં આવી છે, જેમાં ₹75,000 કે તેથી વધુની ચુકવણી પર મેક્સિમમ ફી ₹300 નક્કી કરવામાં આવી છે.
વિવાદ અને સરકારનો પક્ષ
રાજકીય સ્તરે આ મુદ્દો ગરમાયો છે, જ્યાં વિરોધ પક્ષ આને 'UPI ટેક્સ' તરીકે ઓળખાવી રહ્યો છે. આનો વળતો જવાબ આપતા સત્તાધારી પક્ષે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નિર્ણય અચાનક લેવાયેલો નથી. સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ અગાઉ જ UPI માટે ટિયર્ડ રેવન્યુ ફ્રેમવર્કની ભલામણ કરી હતી. આ સમિતિના રિપોર્ટમાં તે સમયના અનેક કોંગ્રેસના સાંસદો પણ સામેલ હતા, જેઓ સરકારની સબસિડી પર નિર્ભર રહેવાને બદલે પેમેન્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને આત્મનિર્ભર બનાવવાની તરફેણમાં હતા.
આર્થિક સ્થિરતા કેમ જરૂરી?
સરકારનું માનવું છે કે UPI નેટવર્કને સુરક્ષિત અને અદ્યતન રાખવા માટે મોટો ખર્ચ થાય છે. આંકડા મુજબ, UPI મેનેજ કરવાનો વાર્ષિક ખર્ચ આશરે ₹20,700 કરોડ છે, જ્યારે સરકાર તરફથી મળતું બજેટ માત્ર ₹2,000 કરોડ જેટલું જ મર્યાદિત રહ્યું છે. સાયબર સુરક્ષા અને ટેકનિકલ અપગ્રેડેશન માટે આ રેવન્યુ મોડેલ અનિવાર્ય હોવાનું તારણ છે.
માર્કેટ પર અસર?
રોકાણકારો અને વેપારીઓ માટે હવે જોવાનું એ રહેશે કે શું મર્ચન્ટ્સ આ 0.4% ફી ગ્રાહકો પાસેથી વસૂલશે કે પછી તેને બિઝનેસ ખર્ચ તરીકે સ્વીકારશે. ખાસ વાત એ છે કે નાના ટ્રાન્ઝેક્શન અને પર્સન-ટુ-પર્સન (P2P) ટ્રાન્સફર આ નિયમથી મુક્ત રાખવામાં આવ્યા છે, જેથી સામાન્ય નાગરિકોના રોજિંદા વ્યવહાર પર કોઈ અસર ન પડે.