ભારતમાં ક્વોલિટી કંટ્રોલ ઓર્ડર્સ (QCO) ના દાયરામાં થયેલો તોતિંગ વધારો ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. વર્ષ 2016 માં માત્ર **70** પ્રોડક્ટ્સ જે આ નિયમ હેઠળ હતી, તેની સંખ્યા આજે વધીને **790** સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ જટિલ પ્રમાણપત્ર પ્રક્રિયા નાના ઉદ્યોગો પર ભારે પડી રહી છે અને સપ્લાય ચેઈનને અસર કરી રહી છે, જેને લઈને સરકાર હવે હાઈ-ટેક સેક્ટર માટે રાહત આપવાનું વિચારી રહી છે.
વધતા જતા નિયમો અને બિઝનેસ પર તેની અસર
Bureau of Indian Standards (BIS) ના સર્ટિફિકેશન હેઠળ આવતી પ્રોડક્ટ્સની સંખ્યામાં વર્ષ 2016 થી 2025 દરમિયાન જે ઉછાળો આવ્યો છે, તે મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર માટે મોટો પડકાર બની ગયો છે. ઉત્પાદનોની સુરક્ષા અને ક્વોલિટી સુધારવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે લાવવામાં આવેલા આ નિયમો હવે સપ્લાય ચેઈનમાં અવરોધ ઊભો કરી રહ્યા છે.
નાના વેપારીઓ માટે સંકટ
મોટી કંપનીઓ માટે BIS સર્ટિફિકેશન મેળવવું સરળ છે, પરંતુ નાના અને મધ્યમ કદના ઉદ્યોગો (MSMEs) માટે આ પ્રક્રિયા ખૂબ જ ખર્ચાળ બની ગઈ છે. ટ્રાવેલિંગ, પ્રોડક્ટ ટેસ્ટિંગ અને વહીવટી વિલંબને કારણે તેમને ભારે આર્થિક નુકસાન વેઠવું પડે છે. આ સ્થિતિ બજારમાં સમાન તકોના અભાવને જન્મ આપી રહી છે, જે છેવટે ગ્રાહકો માટે મોંઘવારીનું કારણ બની શકે છે.
વિદેશી કંપનીઓનો અભિપ્રાય
Japan External Trade Organization (JETRO) ના એક તાજેતરના સર્વે મુજબ, ભારતમાં કામ કરતી લગભગ 72% જાપાની કંપનીઓ આ પ્રમાણપત્ર પ્રક્રિયાને તેમના બિઝનેસ માટે એક મોટું જોખમ માને છે. જો આ નિયમો જટિલ રહ્યા તો ભવિષ્યમાં વિદેશી રોકાણ (FDI) આવવામાં પણ મુશ્કેલી પડી શકે છે.
સરકારનો બદલાતો અભિગમ
વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલે ઓગસ્ટ 2026 માં ટોક્યો ખાતે સંકેત આપ્યો હતો કે સરકાર હાઈ-ટેક સેક્ટર માટે પ્રમાણપત્રોમાં રાહત આપવા અથવા તેને સરળ બનાવવા પર કામ કરી રહી છે. જૂન મહિનામાં જાહેર થયેલ 'Transition Facilitation (Quality Control) Order, 2026' આ દિશામાં એક મહત્વનું પગલું છે, જે અમુક પ્રોડક્ટ્સ માટે કમિટી-આધારિત પાલનનો વિકલ્પ આપે છે.
હવે રોકાણકારોની નજર એ વાત પર છે કે સરકાર આ નવી અને સરળ સિસ્ટમને કેટલી અસરકારક રીતે લાગુ કરે છે. શું આ ફેરફારો ગ્રાહકની સુરક્ષા અને ઉદ્યોગોની સ્પર્ધાત્મકતા વચ્ચે સંતુલન જાળવી શકશે?