અર્થશાસ્ત્રીઓ 'Swarnmudras' ના નવા કોન્સેપ્ટ પર ચર્ચા કરી રહ્યા છે, જેમાં પોલિમરમાં પેક કરેલી સોનાની નાની નોટો દ્વારા લેવડ-દેવડ કરવાની દરખાસ્ત છે. જોકે, Coinage Act ના નિયમો હેઠળ આ પ્રસ્તાવ સામે મોટા કાયદાકીય પડકારો છે.
ભારતમાં ઘરોમાં પડેલું અંદાજે 25,000 ટન જેટલું સોનું આર્થિક પ્રવાહમાં લાવવા માટે 'Swarnmudras' નો વિચાર ચર્ચામાં છે. સરકારની જૂની Gold Monetisation Scheme (GMS) હોવા છતાં, લોકો ઘરેણાં ઓગાળવા કે તેને સોંપવા તૈયાર નથી. આવામાં, 24-કેરેટ સોનાના નાના ટુકડાને પોલિમર ફિલ્મમાં સીલ કરીને 'ગોલ્ડ નોટ્સ' બનાવવાનો પ્રસ્તાવ છે, જેનો ઉપયોગ રોકડની જેમ થઈ શકે.
આ કોન્સેપ્ટ પાછળનો હેતુ
આ આઈડિયા પાછળનો મુખ્ય તર્ક એ છે કે પરિવારો પોતાની માલિકીનું સોનું ગુમાવ્યા વગર દૈનિક વ્યવહારમાં તેનો ઉપયોગ કરી શકે. જો સોનું સુરક્ષિત અને પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં રહે, તો તે એક લિક્વિડ એસેટ બની શકે છે, જે રૂપિયામાં વધઘટ સમયે મૂલ્ય સાચવવામાં મદદરૂપ થાય.
કાયદાકીય અને રેગ્યુલેટરી મુશ્કેલીઓ
આ પ્રસ્તાવ માટે સૌથી મોટો અવરોધ Coinage Act, 2011 ની કલમ 14 છે, જે કોઈપણ એવી ધાતુને સિક્કા કે કરન્સી તરીકે માન્યતા આપતી નથી જે કાયદેસરની ચલણી નોટો જેવું કામ કરે. વળી, Reserve Bank of India (RBI) કરન્સી મામલે ખૂબ કડક છે. આવી કોઈ પણ સમાંતર ચલણ જેવી વ્યવસ્થા રૂપિયાની સ્થિરતા અને મોનેટરી પોલિસીને અસર કરી શકે છે, તેથી નિયમનકારોની મંજૂરી મેળવવી લોઢાના ચણા ચાવવા જેવું છે.
ઇતિહાસ શું શીખવે છે?
વર્ષ 1968 ના ગોલ્ડ કંટ્રોલ એક્ટનો ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે આવા કડક નિયમો સોનાની માંગ ઘટાડવાને બદલે સ્મગલિંગને પ્રોત્સાહન આપે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો સોનાને વધુ પારદર્શક અને પ્રમાણિત ફોર્મમાં લાવવામાં આવે, તો તે ગેરકાયદેસર બજારને ઘટાડી શકે છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી
સામાન્ય ગ્રાહકો માટે સોનાની શુદ્ધતાની ચકાસણી અને નકલી નોટોનું જોખમ મોટું છે. વળી, જો વેપારીઓ આ સોનાની નોટો સ્વીકારવાની ના પાડે, તો તેની લિક્વિડિટી શૂન્ય થઈ જશે. રોકાણકારોએ સરકારી પોલિસીમાં થતા ફેરફારો પર નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે આ નિર્ણય સોનાના વેપારના આખા માળખાને બદલી શકે છે.