Whalesbook
વિશ્વાસનું સંકટ અને નીતિગત જડતા
ભારતનો GDP ગ્રોથ ભલે મજબૂત દેખાતો હોય, પણ વાસ્તવિકતા એ છે કે પ્રાઇવેટ કોર્પોરેટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (Private Corporate Investment) માં મોટો ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. ભૂતપૂર્વ ચીફ ઇકોનોમિક એડવાઇઝર અરવિંદ સુબ્રમણ્યને આ સ્થિતિ માટે સરકારની નીતિગત ઢીલાશને જવાબદાર ઠેરવી છે. તેમનું કહેવું છે કે સરકાર દ્વારા બિઝનેસ કરવાની પડતર ઘટાડવા માટે GST માં સરળતા અને ફોરેન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (Foreign Investment) ને ઉદાર બનાવવા જેવા પગલાં ભરવા છતાં, રોકાણકારો 'બિઝનેસ કરવાની કિંમત' કરતાં 'બિઝનેસ કરવાના જોખમો' પર વધુ ધ્યાન આપી રહ્યા છે. આ કારણે, પ્રાઇવેટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ 2000ના દાયકાની શરૂઆતના સ્તર કરતાં અડધું રહી ગયું છે.
નેતૃત્વ અને પરફોર્મન્સ ગેપ
સુબ્રમણ્યનના મતે, નવી દિલ્હીમાં નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં એક પ્રકારની 'ડ્રિફ્ટ' જોવા મળી રહી છે, જેના પર માર્કેટ પાર્ટિસિપન્ટ્સ સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે. વૈશ્વિક સ્તરે ઊર્જાના વધતા ભાવ અને ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ જેવી અસ્થિરતા વચ્ચે અર્થતંત્રને યોગ્ય દિશા આપવા માટે સક્રિય અને નિર્ણાયક નેતૃત્વનો અભાવ છે. હાલની સ્થિતિમાં, ફક્ત જૂની નીતિઓ પર આધાર રાખવાને બદલે, નવી અને તાજી પ્રતિભાઓને લાવીને આર્થિક નિર્ણયોમાં તાજગી લાવવાની જરૂર છે.
સ્ટ્રક્ચરલ નબળાઈઓ અને રોકાણ પર અસર
વિવેચકોનું કહેવું છે કે વર્તમાન આર્થિક વ્યૂહરચનામાં કેન્દ્રીય આદેશો અને ગ્રાઉન્ડ-લેવલ એક્ઝેક્યુશન (Ground-level Execution) વચ્ચે મોટો અંતર છે. બિઝનેસ કોન્ફિડન્સ ઇન્ડેક્સ (Business Confidence Index) 50 થી નીચે રહેવો એ CEO અને CFOs માં ગંભીર તણાવ દર્શાવે છે. ઊર્જા ક્ષેત્રે સરકારનો અભિગમ, જ્યાં વૈશ્વિક ભાવ વધારાનો પૂરો બોજ ગ્રાહકો પર નથી નાખવામાં આવતો અને ભારે સબસિડી આપવામાં આવે છે, તે નાણાકીય બોજ વધારે છે અને માર્કેટ સિગ્નલોને વિકૃત કરે છે. આ ઉપરાંત, ટેક્સ એન્ફોર્સમેન્ટ (Tax Enforcement) માં મનસ્વીતા અને રાજ્ય સંસ્થાઓનો ખાનગી કંપનીઓ સામે આક્રમક ઉપયોગ પણ વિદેશી રોકાણકારો માટે મોટી ચિંતાનો વિષય છે. આ ગવર્નન્સ (Governance) સંબંધિત ચિંતાઓ, રૂપિયાના 'ભાવ ગોઠવણ'ના પડકારો સાથે મળીને, એવી સ્થિતિ બનાવે છે જ્યાં મેક્રો-સ્ટેબિલિટી (Macro-stability) ના પગલાં આંતરિક સ્ટ્રક્ચરલ (Structural) નબળાઈઓને છુપાવી દે છે.
ભવિષ્યનું ચિત્ર અને નીતિગત દ્વિધાઓ
માર્કેટ વિશ્લેષકોમાં મતભેદ છે. જ્યારે RBI અને સરકારી અધિકારીઓ મજબૂત લાંબા ગાળાની વૃદ્ધિની સંભાવનાઓ દર્શાવે છે, ત્યારે તાત્કાલિક પરિસ્થિતિ ઊર્જાના ઊંચા ભાવના કારણે સ્ટેગફ્લેશનરી (Stagflationary) જોખમોથી ઘેરાયેલી છે. નીતિ ઘડનારાઓ સામે ફુગાવાને નિયંત્રણમાં રાખવાની જરૂરિયાત અને ઊંચા ઊર્જા ખર્ચનો સામનો કરી રહેલા અર્થતંત્રને ટેકો આપવાની વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પડકાર છે. આગામી નાણાકીય વર્ષમાં, સરકાર પર આક્રમક અને પારદર્શિતા-આધારિત સુધારા તરફ વળવાનું દબાણ વધી રહ્યું છે. શું આના પરિણામે કર્મચારીઓમાં ફેરબદલ થશે કે પછી હાલની વ્યૂહરચનામાં માત્ર ગોઠવણો થશે, તે 2026 સુધીમાં ભારતના આર્થિક માર્ગનું નિર્ધારક બનશે.