World Bank ના નવા રિપોર્ટ મુજબ દક્ષિણ એશિયામાં ઝડપથી વસ્તી વૃદ્ધત્વ વધી રહ્યું છે. વર્ષ 2050 સુધીમાં ડેમોગ્રાફિક ડિવિડન્ડનો GDP માં ફાળો ઘટીને માત્ર **0.1%** રહી જવાની ચેતવણી આપવામાં આવી છે.
વર્લ્ડ બેંક દ્વારા નવેમ્બર 2026 માં બહાર પાડવામાં આવેલો રિપોર્ટ દક્ષિણ એશિયા માટે ચેતવણી સમાન છે. દાયકાઓથી જે યુવા વસ્તી આ ક્ષેત્રની આર્થિક પ્રગતિનું એન્જિન હતી, હવે તે ઝડપથી ઓછી થઈ રહી છે. આ પ્રદેશ હવે એવા તબક્કે છે જ્યાં વધતી જતી વૃદ્ધ વસ્તી ઉત્પાદકતા અને આર્થિક આઉટપુટ પર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે.
વસ્તી વિષયક ફેરફારની ગતિ
રિપોર્ટમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે દક્ષિણ એશિયા અન્ય પ્રદેશોની સરખામણીએ અસાધારણ ઝડપે વૃદ્ધ થઈ રહ્યું છે. વર્ષ 2049 સુધીમાં અહીંની 14% વસ્તી 65 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરની હશે. કામ કરી શકે તેવી વસ્તીનો હિસ્સો વર્ષ 2034 ની આસપાસ તેની ટોચ પર પહોંચી જશે, જેનો અર્થ છે કે નીતિ નિર્ધારકો પાસે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સોશિયલ સપોર્ટ સિસ્ટમ તૈયાર કરવા માટેનો સમય ખૂબ ઓછો છે.
આર્થિક અને રાજકોષીય અસરો
આ ફેરફારની આર્થિક અસર ઘણી ગંભીર છે. વર્લ્ડ બેંકનું અનુમાન છે કે વાર્ષિક GDP ગ્રોથમાં ડેમોગ્રાફિક યોગદાન ઘટીને 0.1% થઈ જશે. રોકાણકારો માટે આનો સંકેત સ્પષ્ટ છે: હવે ભવિષ્યની વૃદ્ધિ માત્ર શ્રમબળ પર નહીં, પરંતુ ઉત્પાદકતામાં વધારો, ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ અને મૂડી રોકાણ પર નિર્ભર રહેશે. આ ઉપરાંત, વૃદ્ધ વસ્તી માટે હેલ્થકેર અને સામાજિક સુરક્ષા પૂરી પાડવી સરકારો માટે મોટો નાણાકીય પડકાર બનશે.
આ પડકારો એટલા માટે પણ મુશ્કેલ છે કારણ કે લગભગ 88% વર્કિંગ ફોર્સ અનૌપચારિક ક્ષેત્ર (Informal sector) માં કાર્યરત છે. જેના કારણે ટેક્સ આવક ઓછી રહે છે અને નાણાકીય સ્થિતિ નબળી બને છે. વધુમાં, મહિલાઓની શ્રમબળમાં ભાગીદારી ઓછી હોવી પણ આર્થિક સંભવિતતાને મર્યાદિત કરે છે. વર્ષ 2027 માં પ્રાદેશિક આર્થિક વૃદ્ધિ ઘટીને 6.7% રહેવાનો અંદાજ છે.
આગળ શું?
શ્રમ પુરવઠો ઘટતા ઓછી કિંમતના શ્રમ પર નિર્ભર ઉદ્યોગો સામે દબાણ વધશે. લાંબા ગાળાના આર્થિક વિકાસને જાળવી રાખવા માટે શ્રમ બજારનું ઔપચારિકીકરણ, કૌશલ્ય વિકાસ અને ઓટોમેશન તરફ વળવું અનિવાર્ય છે. રોકાણકારોએ હવે લેબર રિફોર્મ્સ અને હેલ્થકેર ફંડિંગ સંબંધિત સરકારી નીતિઓ પર નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે તે જ નક્કી કરશે કે આ પ્રદેશ આર્થિક પરિવર્તનમાંથી કેટલી અસરકારક રીતે બહાર આવશે.