નાણામંત્રી Nirmala Sitharaman એ 'ઈન્ટેલેક્ચ્યુઅલ સ્વરાજ' (Intellectual Swaraj) નો વિચાર રજૂ કર્યો છે. ભારત હવે પોતાના ઇતિહાસ અને સંસ્કૃતિને સ્વદેશી દ્રષ્ટિકોણથી મૂલવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે, જેથી વસાહતી યુગની માનસિકતામાંથી બહાર આવી શકાય.
નાણામંત્રી Nirmala Sitharaman એ એક કાર્યક્રમ દરમિયાન 'ઈન્ટેલેક્ચ્યુઅલ સ્વરાજ'નો વિષય છેડતા જણાવ્યું હતું કે, 1991 ના આર્થિક સુધારાઓ પછી દેશે આર્થિક આઝાદી મેળવી લીધી છે, પરંતુ હવે સમય આવી ગયો છે કે શૈક્ષણિક અને બૌદ્ધિક રીતે પણ સ્વતંત્ર થવામાં આવે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે ભારતના ગણિત, ઇતિહાસ અને સમુદ્રી વિજ્ઞાનના યોગદાનને હવે વસાહતી લેન્સથી નહીં, પરંતુ સ્થાનિક મૂળિયાં સાથે જોવાની જરૂર છે.
'વિકસિત ભારત' અને શિક્ષણ નીતિ
આ પહેલ સરકારના 'વિકસિત ભારત' વિઝન સાથે જોડાયેલી છે. ઉદ્દેશ્ય સ્પષ્ટ છે કે, પાઠ્યપુસ્તકોમાં જે નરેટિવ્સ વર્ષોથી ચાલ્યા આવે છે, તેનાથી આગળ વધીને નવા સંશોધનો કરવામાં આવે. આ માટે સ્થાનિક આર્કાઇવ્ઝ અને નવી વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિનો ઉપયોગ કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
શૈક્ષણિક સ્વાયત્તતા પર ચર્ચા
જોકે, આ નિવેદન બાદ શિક્ષણ જગતમાં ચર્ચાઓનો દોર શરૂ થયો છે. નિષ્ણાતો અને શિક્ષણવિદો ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે કે જો એક ચોક્કસ રાષ્ટ્રીય દ્રષ્ટિકોણને વધુ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે, તો શું સંશોધનનું સ્વતંત્ર માળખું જળવાઈ રહેશે? શૈક્ષણિક સ્વાયત્તતા અને નવી નીતિઓના અમલીકરણ વચ્ચે સંતુલન કેવી રીતે સધાશે, તે જોવું આગામી સમયમાં મહત્વનું રહેશે. નીતિ વિષયક ફેરફારો અને સંસ્થાઓના વહીવટી માળખામાં થતા ફેરફારો પર શિક્ષણ જગતની નજર ટકેલી છે.