ભારતની અર્થવ્યવસ્થા તેજીમાં! તેલના ભાવ વધ્યા પણ S&P એ કહ્યું - 'મજબૂત વિકાસ યથાવત', ક્રેડિટ રેટિંગ સ્થિર

S&P Global Ratings એ ભારત માટે તેના ક્રેડિટ રેટિંગ પર સ્થિર આઉટલૂક (Stable Outlook) જાળવી રાખ્યું છે. એજન્સીનું માનવું છે કે ભારતની 'રાજકીય પ્રતિબદ્ધતા' (Political Commitment) ફિસ્કલ કન્સોલિડેશન (Fiscal Consolidation) પ્રત્યે મજબૂત છે. જોકે, કેટલીક નબળાઈઓ આર્થિક મજબૂતીને પડકાર ફેંકી શકે છે.

ભારતીય અર્થતંત્રની વૃદ્ધિનો અંદાજ: વૈશ્વિક સ્તરથી આગળ

S&P Global Ratings ના અંદાજ મુજબ, જો ક્રૂડ ઓઇલ (Crude Oil) ની સરેરાશ કિંમત $85 પ્રતિ બેરલ રહેશે, તો નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માં ભારતનો GDP 7.1% ના દરે વૃદ્ધિ પામશે. આ સિવાય, જો ઓઇલની કિંમત $130 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી જાય, તો પણ વૃદ્ધિ દર 6.3% પર મજબૂત રહેશે. આ દર વૈશ્વિક વૃદ્ધિ દર 3.0-3.1% (IMF નો અંદાજ) કરતાં ઘણો વધારે છે. અમેરિકા (US) જેવી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ 2.0-2.3% અને ચીન (China) 4.2-4.8% ની આસપાસ વૃદ્ધિની અપેક્ષા રાખી રહ્યું છે. Goldman Sachs પણ 2026 માટે ભારતનો GDP વૃદ્ધિ દર 6.9% રહેવાનો અંદાજ લગાવે છે. ભારતની મજબૂત સ્થાનિક માંગ (Domestic Demand) અને સહાયક નીતિઓ (Supportive Policies) આ વૃદ્ધિના મુખ્ય ચાલકબળ છે.

ઐતિહાસિક સ્થિતિસ્થાપકતા અને S&P નું રેટિંગ

ભૂતકાળમાં, 1970 અને 2008 જેવા તેલના ભાવના મોટા ઉછાળાએ ભારતની અર્થવ્યવસ્થાને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું, જેના કારણે ઊંચી મોંઘવારી (Inflation), રૂપિયાનું અવમૂલ્યન (Currency Depreciation) અને કરન્ટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ (Current Account Deficit) માં વધારો જોવા મળ્યો હતો. ઉદાહરણ તરીકે, 2008 ના આંચકાએ રૂપિયાને 25% ઘટાડ્યો હતો અને કરન્ટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ GDP ના 11% સુધી પહોંચી ગઈ હતી. જોકે, સ્ટ્રક્ચરલ ફેરફારો (Structural Changes), જેમ કે સેવા ક્ષેત્રનો વિકાસ અને ઊર્જા કાર્યક્ષમતામાં સુધારો, આજે ભારતને વધુ સ્થિતિસ્થાપક (Resilient) બનાવે છે.

આ સુધારેલી સ્થિતિસ્થાપકતા, મજબૂત વૃદ્ધિ અને સ્થિર ફિસ્કલ ટાઈટનિંગ (Fiscal Tightening) ને કારણે S&P Global Ratings એ ઓગસ્ટ 2025 માં ભારતનું સાર્વભૌમ રેટિંગ (Sovereign Rating) 'BBB' સુધી અપગ્રેડ કર્યું હતું. સરકારની ફિસ્કલ મેનેજમેન્ટ (Fiscal Management) પર S&P નો વિશ્વાસ છે કે વર્તમાન તેલના ભાવના આંચકા રેટિંગને અસર કરશે નહીં. S&P એ સરકારની લાંબા ગાળાની ફિસ્કલ શિસ્ત (Fiscal Discipline) અને ખર્ચમાં ફેરફાર કરવાની ક્ષમતાને પણ નોંધ્યું છે.

ભારતની અર્થવ્યવસ્થા માટે મુખ્ય જોખમો

S&P ના સકારાત્મક દૃષ્ટિકોણ છતાં, કેટલાક મોટા જોખમો ભારતની આર્થિક કામગીરીને અસર કરી શકે છે. જો તેલના ભાવ લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહીને સરેરાશ $130 પ્રતિ બેરલ રહે, તો ભારતની વૃદ્ધિ 0.8% સુધી ધીમી પડી શકે છે. કોર્પોરેટ કમાણી (Corporate Earnings) જોખમમાં છે, જેમાં EBITDA માં 15-25% નો ઘટાડો અને નાણાકીય વર્ષ 2027 સુધીમાં લેવરેજમાં 0.5x-1x નો વધારો થઈ શકે છે. બેંકિંગ ક્ષેત્રની એસેટ ક્વોલિટી (Asset Quality) પણ નબળી પડી શકે છે, જેનાથી નોન-પરફોર્મિંગ એસેટ્સ (NPAs) 3.5% ની નજીક પહોંચી શકે છે. તેલના ભાવમાં પ્રતિ $10 બેરલના વધારા દીઠ કરન્ટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ GDP ના લગભગ 0.4% વધી શકે છે, જે મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માંથી રેમિટન્સ (Remittances) માં સંભવિત ઘટાડાને કારણે વધુ વણસી શકે છે. સપ્લાય ચેઇનમાં (Supply Chains) વિક્ષેપથી ઇંધણની અછત (Fuel Rationing) અને ખાતર જેવી આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની અછત સર્જાઈ શકે છે. જ્યારે સરકાર ફિસ્કલ કન્સોલિડેશન માટે પ્રતિબદ્ધ છે, ત્યારે આ પ્રયાસોમાં અસ્થાયી પડકારો આવી શકે છે. દેવું-થી-GDP ગુણોત્તર (Debt-to-GDP Ratio) 2026-27 માટે 55.6% રહેવાનો અંદાજ છે, જે હજુ પણ દેવાનો મોટો આંકડો છે. નોંધપાત્ર રીતે, FY27 માં માત્ર વ્યાજ ચુકવણી (Interest Payments) GDP વૃદ્ધિને વટાવી જવાની ધારણા છે, જે દેવાની ચુકવણીના સતત દબાણને દર્શાવે છે.

આગળ શું?

ભારતની આર્થિક ગતિ જાળવી રાખવાની અપેક્ષા છે, જે તેને વૈશ્વિક વૃદ્ધિનો મુખ્ય આધારસ્તંભ બનાવે છે. જોકે, આ મજબૂત પ્રદર્શન જાળવી રાખવા માટે અસ્થિર ઊર્જા ભાવ (Energy Prices) અને ભૌગોલિક રાજકીય અનિશ્ચિતતાઓ (Geopolitical Uncertainties) વચ્ચે નેવિગેટ કરવું પડશે. ફિસ્કલ શિસ્ત, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર રોકાણો (Infrastructure Investments) અને દેવા વ્યવસ્થાપન (Debt Management) માટે સ્ટ્રક્ચરલ રિફોર્મ્સ (Structural Reforms) લાંબા ગાળાની સ્થિરતા અને ભારતના વૃદ્ધિ સંભવિતને પ્રાપ્ત કરવા માટે નિર્ણાયક બનશે.