S&P Global ના રિપોર્ટ મુજબ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે કરવામાં આવતો મસમોટો ખર્ચ વૈશ્વિક વ્યાજ દરોમાં એક મોટો ફેરફાર લાવી રહ્યો છે. ટેક કંપનીઓ દ્વારા વધતું જતું દેવું સરકારી બોન્ડ માર્કેટ માટે જોખમ ઊભું કરી શકે છે.
વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં વ્યાજ દરો ધારણા કરતા વધુ સમય સુધી ઉંચા જળવાઈ શકે છે, જેની પાછળનું મુખ્ય કારણ AI ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળનો બેફામ ખર્ચ છે. મોટી ટેક કંપનીઓ, જેને 'હાયપરસ્કેલર્સ' કહેવામાં આવે છે, તેઓ ડેટા સેન્ટર્સ બનાવવા માટે મોટા પાયે દેવું લઈ રહી છે, જેની અસર ગ્લોબલ બોન્ડ માર્કેટ પર પડી રહી છે.
બોન્ડ માર્કેટમાં 'ક્રાઉડિંગ આઉટ' (Crowding Out) નું જોખમ
ઐતિહાસિક રીતે, સરકારી બોન્ડ્સ મોટા ધિરાણ માટેનું મુખ્ય કેન્દ્ર રહ્યા છે. પરંતુ S&P Global મુજબ, વર્ષ 2027 સુધીમાં ટોચની ટેક કંપનીઓનું વાર્ષિક દેવું $1 ટ્રિલિયન ને પાર કરી શકે છે. જ્યારે ખાનગી કંપનીઓ આટલા મોટા પ્રમાણમાં મૂડી બજારમાંથી ભંડોળ લે છે, ત્યારે તે સરકારી બોન્ડ્સ સાથે સ્પર્ધા કરે છે, પરિણામે વ્યાજ દરો વધે છે.
કંપનીઓ માટે કેશ ફ્લોનું જોખમ
માત્ર વ્યાજ દરો જ નહીં, પરંતુ ટેક કંપનીઓનો પોતાનો બિઝનેસ પણ જોખમમાં છે. S&P Global Ratings નો અંદાજ છે કે વિશ્વની 6 સૌથી મોટી ટેક કંપનીઓનો ફ્રી ઓપરેટિંગ કેશ ફ્લો વર્ષ 2027 સુધી નકારાત્મક રહી શકે છે. જો AI પ્રોજેક્ટ્સમાંથી અપેક્ષિત વળતર નહીં મળે, તો આ કંપનીઓને નાણાકીય દબાણનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
ભારતની સ્થિતિ
આ પડકારજનક માહોલમાં ભારત માટે સારા સમાચાર છે. વૈશ્વિક એનાલિસ્ટ્સ ભારતને વૃદ્ધિના એન્જિન તરીકે જોઈ રહ્યા છે. ભારતીય અર્થતંત્રનું વિશાળ ઘરેલું બજાર તેને વૈશ્વિક આંચકાઓ સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે. જોકે, ફુગાવો અને ઉર્જા ખર્ચના પડકારો હજુ પણ યથાવત છે.