Whalesbook
બજેટ 2026: SGB ટેક્સેશનના નિયમોમાં મોટો બદલાવ
Union Budget 2026 માં સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડ (SGB) ના ટેક્સેશન સંબંધિત નિયમોમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યા છે. આ ફેરફાર 1લી એપ્રિલ, 2026 થી લાગુ થશે, જે નાણાકીય વર્ષ 2026-27 અને ત્યારબાદના મૂલ્યાંકન વર્ષો પર અસર કરશે. નવા પ્રસ્તાવ મુજબ, SGBs પર મળતી કેપિટલ ગેઇન્સ ટેક્સમાંથી મુક્તિ હવે ફક્ત તે જ રોકાણકારોને મળશે જેમણે બોન્ડ મૂળ ઇશ્યૂ સમયે સીધા જ ખરીદ્યા હતા અને મેચ્યોરિટી સુધી સતત પોતાની પાસે જાળવી રાખ્યા હતા.
ટેક્સ છૂટ અંગેના નિયમોમાં પરિવર્તન
અત્યાર સુધી, SGBs પર વાર્ષિક વ્યાજની આવક અને મેચ્યોરિટી પર કેપિટલ ગેઇન્સ ટેક્સમાંથી મુક્તિનો લાભ મળતો હતો. પરંતુ, આવકવેરા કાયદા (Income-tax Act) ની કલમ 70(1)(x) માં સૂચિત સુધારા બાદ, સેકન્ડરી માર્કેટમાંથી SGB ખરીદનારા રોકાણકારોને આ કેપિટલ ગેઇન્સ ટેક્સ મુક્તિનો લાભ મળશે નહીં, ભલે તેઓ બોન્ડ મેચ્યોરિટી સુધી જાળવી રાખે. આ એક મોટો બદલાવ છે, જે પહેલાંની સ્થિતિથી વિપરીત છે જ્યાં ખરીદીના માધ્યમ કરતાં બોન્ડ મેચ્યોરિટી સુધી જાળવી રાખવું વધુ મહત્વનું હતું.
શા માટે લેવાયો આ નિર્ણય?
સરકારી અધિકારીઓ મુજબ, આ પગલું તમામ SGB સિરીઝમાં ટેક્સ નિયમોના એકસમાન અમલીકરણ અને તેના મૂળ ઉદ્દેશ્યને સુસંગત બનાવવા માટે લેવામાં આવ્યું છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આનાથી ડાયરેક્ટ સબસ્ક્રિપ્શન અને સેકન્ડરી માર્કેટ ખરીદી વચ્ચેના સંભવિત ટેક્સ આર્બિટ્રેજ (Tax Arbitrage) ની તકોને ઘટાડવામાં મદદ મળશે. સરકાર SGB યોજનાને લાંબા ગાળાના રોકાણના સાધન તરીકે વધુ મજબૂત કરવા માંગે છે, નહીં કે માત્ર વેપાર (Trading) માટે.
બજાર પર અસર અને સ્પર્ધાત્મક પરિદ્રશ્ય
આ ફેરફાર સેકન્ડરી એક્સચેન્જ પર SGBs ના વેપારને નિરાશ કરી શકે છે. જે રોકાણકારો ટૂંકાથી મધ્યમ ગાળામાં કેપિટલ એપ્રિસિએશન (Capital Appreciation) મેળવવા ઇચ્છતા હતા, તેમને હવે કેપિટલ ગેઇન્સ ટેક્સ ચૂકવવો પડશે. આનાથી SGBs, Gold ETFs (Gold ETFs) અને ભૌતિક સોના (Physical Gold) જેવી અન્ય રોકાણ પદ્ધતિઓની કર વ્યવહારની નજીક આવશે. Gold ETFs અને ભૌતિક સોનામાં શોર્ટ-ટર્મ ગેઇન્સ પર ઇન્કમ ટેક્સ સ્લેબ રેટ મુજબ અને લોંગ-ટર્મ ગેઇન્સ પર ઇન્ડેક્સેશન (Indexation) લાભો સાથે 20% ટેક્સ લાગે છે. આથી, SGBs નો સંપૂર્ણ ટેક્સ-ફ્રી કેપિટલ ગેઇન્સનો ફાયદો હવે ફક્ત મૂળ ધારકો પૂરતો મર્યાદિત રહેશે.
RBI ની SGB યોજના: ઉદ્દેશ્ય અને ભવિષ્ય
Reserve Bank of India (RBI) દ્વારા 2015 માં રજૂ કરાયેલી સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રોકાણકારોને ભૌતિક સોનાના વિકલ્પ તરીકે નાણાકીય સાધન પૂરું પાડવાનો, ભૌતિક સોનાની માંગ ઘટાડવાનો અને બચતને નાણાકીય સાધનોમાં વાળવાનો હતો. ભૂતકાળમાં, આ યોજનાએ ખાસ કરીને આર્થિક અનિશ્ચિતતા કે સોનાના ભાવમાં વધારા દરમિયાન સારો પ્રતિસાદ મેળવ્યો હતો. આ સુધારા બાદ, SGBs મુખ્યત્વે તેમના વ્યાજની આવક અને ફક્ત મૂળ, લાંબા ગાળાના ધારકો માટે ટેક્સ-મુક્ત કેપિટલ ગેઇન્સને કારણે જ આકર્ષક બનશે, જે તેને સોના-લિંક્ડ અપસાઇડ સાથેની ફિક્સ્ડ-ઇન્કમ સાર્વભૌમ સિક્યોરિટી તરીકે સ્થાપિત કરશે.