યુ.એસ. સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ કમિશન (SEC) એક નવો, નોંધપાત્ર રીતે હળવો નિયમનકારી અભિગમ અપનાવી રહ્યું છે, જે વોલ સ્ટ્રીટનું નિરીક્ષણ કેવી રીતે કરવામાં આવશે તેમાં મોટા ફેરફારનો સંકેત આપે છે.
Laissez-faire નિયમનનો નવો યુગ
- નવા SEC અધ્યક્ષે જણાવ્યું છે કે કમિશને બજાર નવીનતામાં અવરોધ ન કરવો જોઈએ અને નાણાકીય બજારોને ફરીથી "શ્વાસ" લેવા દેવાની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી છે, જે નિયમનમુક્તિ (deregulation) તરફ સંકેત આપે છે.
- આ નવા અભિગમમાં અગાઉની સરકારે સૂચવેલા ઘણા નિયમોને રદ કરવા, ક્રિપ્ટોકરન્સી પ્લેટફોર્મ્સ પર તપાસ બંધ કરવી, અને 2008 ના વૈશ્વિક આર્થિક મંદીમાં ફાળો આપનાર જોખમી ડેરિવેટિવ સટ્ટાઓ (derivative bets) ના ખુલાસાની જરૂરિયાતવાળા નિયમને રદ કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
- SEC જાહેર કંપનીઓ માટે રિપોર્ટિંગ આવશ્યકતાઓને પણ સરળ બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂકી રહ્યું છે, એ વિશ્વાસ સાથે કે કોર્પોરેટ અમેરિકા અસરકારક રીતે સ્વ-નિયમન કરી શકે છે.
નિયમનમુક્તિના ઐતિહાસિક પડઘા
- આ લેખ વર્તમાન વલણને, નિયમનમુક્તિના અગાઉના સમયગાળા સાથે સરખાવે છે, જેનાથી ગંભીર નાણાકીય સંકટો સર્જાયા હતા.
- ઉદાહરણોમાં 1978માં સુપ્રીમ કોર્ટનો "Marquette vs First of Omaha" ચુકાદો, જેણે બેંકોને દેશભરમાં વ્યાજ દર નિકાસ કરવાની મંજૂરી આપી, 1980 નો Depository Institutions Deregulation and Monetary Control Act, અને 1990 ના દાયકામાં ક્લિન્ટન સરકારે Glass-Steagall Act રદ કર્યું તે શામેલ છે.
- 2000 નો Commodity Futures Modernization Act, જેણે ડેરિવેટિવ સટ્ટાબાજી પરના લાંબા ગાળાના નિયંત્રણો દૂર કર્યા, તેને 2008 ના નાણાકીય સંકટનું પૂર્વસૂચક પણ ગણાવ્યું છે.
જોખમો અને ચિંતાઓ
- વિવેચકો દલીલ કરે છે કે વોલ સ્ટ્રીટને નિયમનમુક્ત કરવું એ ટ્રાફિક નિયમો દૂર કરવા જેવું છે, જેનાથી એવી બજાર બનશે જ્યાં સામાન્ય રોકાણકારો, કામદારો અને બચતકર્તાઓ માટે પૂરતી સુરક્ષા નહીં હોય.
- પરંપરાગત બેંકિંગ ક્ષેત્રોની બહાર નાણાકીય પ્રવૃત્તિઓમાં વધારો, જેમાં યુ.એસ. અને યુરોપિયન બેંકો ટ્રિલિયન ડોલરની નોન-બેંક નાણાકીય સંસ્થાઓ સાથે જોડાયેલી છે, સિસ્ટમિક જોખમ વધારે છે.
- ક્રિપ્ટોકરન્સીને "ફ્રી પાસ" મળવા અને કંપની ડિસ્ક્લોઝર નિયમોને નબળા પાડવા અંગે વિશેષ ચિંતાઓ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
લેખકનો દૃષ્ટિકોણ
- કૃષ્ણન રંગનાથન, એક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેન્કર અને હાર્વર્ડ બિઝનેસ સ્કૂલના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી, વર્તમાન વલણને સુધારા તરીકે નહીં, પરંતુ ભૂતકાળના એવા યુગમાં વાપસી તરીકે જુએ છે જ્યાં છટકબારીઓ તકો હતી અને બેલઆઉટ્સ વ્યવસાય મોડેલ હતા.
- તેઓ વર્તમાન અભિગમની તુલના મહામંદી પછીના રાષ્ટ્રપતિ ફ્રેન્કલિન ડી. રૂઝવેલ્ટની "વોલ સ્ટ્રીટ પર એક પોલીસ" પહેલ સાથે કરે છે, અને સૂચવે છે કે સ્વ-નિયંત્રિત બજારો સમસ્યાઓની જાણ કરવાને બદલે તેમને છુપાવે છે.
અસર
- હળવા નિયમન તરફનું આ વલણ નાણાકીય બજારોમાં અસ્થિરતા અને જોખમ વધારી શકે છે, જે નાના રોકાણકારો અને બચતકર્તાઓ કે જેમની પાસે મજબૂત સુરક્ષા નથી, તેમને અસર કરી શકે છે.
- આ ખાસ કરીને ક્રિપ્ટોકરન્સી અને જટિલ ડેરિવેટિવ્ઝ જેવા ક્ષેત્રોમાં સટ્ટાકીય વર્તનને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે, જે ભૂતકાળના નાણાકીય સંકટોની યાદ અપાવે છે.
- અસર રેટિંગ: 8
મુશ્કેલ શબ્દોની સમજૂતી
- લેસેઝ-ફેર (Laissez-faire): એક આર્થિક દર્શન જે અર્થતંત્રમાં સરકારની ન્યૂનતમ દખલગીરીની હિમાયત કરે છે. તેનો શાબ્દિક અર્થ "કરી દેવા દો" છે.
- ડેરિવેટિવ્ઝ (Derivatives): નાણાકીય કરારો જેનું મૂલ્ય અંતર્ગત સંપત્તિ (underlying asset), સંપત્તિઓના સમૂહ અથવા બેન્ચમાર્કમાંથી મેળવવામાં આવે છે. તેમનો ઉપયોગ હેજિંગ અથવા સટ્ટાબાજી માટે થઈ શકે છે.
- સબપ્રાઇમ (Subprime): નીચા ક્રેડિટ સ્કોર્સ ધરાવતા ઉધાર લેનારાઓને આપવામાં આવતા લોન, જેમને ડિફોલ્ટ થવાનું જોખમ વધારે માનવામાં આવે છે.
- ગ્લાસ-સ્ટીગલ એક્ટ (Glass-Steagall Act): 1933 માં લાગુ કરાયેલ એક યુ.એસ. બેંકિંગ કાયદો જેણે કોમર્શિયલ બેંકિંગ અને ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંકિંગ પ્રવૃત્તિઓને અલગ કરી હતી, જેને 1999 માં મોટાભાગે રદ કરવામાં આવી હતી.
- કોમોડિટી ફ્યુચર્સ મોડર્નൈઝેશન એક્ટ ઓફ 2000 (Commodity Futures Modernization Act of 2000): એક યુ.એસ. ફેડરલ કાયદો જેણે ક્રેડિટ ડિફોલ્ટ સ્વેપ્સ અને અન્ય ઓવર-ધ-કાઉન્ટર ડેરિવેટિવ્ઝને નિયમનમાંથી સ્પષ્ટપણે મુક્તિ આપી હતી.
- હેજ ફંડ્સ (Hedge Funds): ખાનગી રોકાણ ભંડોળ જે પૂલ્ડ ફંડ્સનો ઉપયોગ કરે છે અને તેમના રોકાણકારો માટે સક્રિય વળતર મેળવવા માટે વિવિધ વ્યૂહરચનાઓ અપનાવે છે.
- પ્રાઇવેટ ક્રેડિટ ગ્રુપ્સ (Private Credit Groups): નોન-બેંક ધિરાણકર્તાઓ જે કંપનીઓને લોન આપે છે, ખાસ કરીને જેઓ પરંપરાગત બેંકો પાસેથી ભંડોળ મેળવી શકતી નથી.