રશિયાએ SWIFT સિસ્ટમને બાયપાસ કરવા માટે 'A7' બ્લોકચેન નેટવર્ક લોન્ચ કર્યું છે. આ પ્લેટફોર્મ રબલ-પેગ્ડ ટોકન દ્વારા ટ્રેડિંગનો દાવો કરે છે, પરંતુ તે શેડો બેંકિંગ પર આધારિત હોવાથી ભારે જોખમી છે. ભારત જેવી અર્થવ્યવસ્થા માટે આ એક સ્પષ્ટ સંકેત છે કે પારદર્શક સિસ્ટમ વધુ સુરક્ષિત છે.
રશિયાએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રતિબંધોને ટાળવા માટે એક નવી 'A7' બ્લોકચેન પેમેન્ટ સિસ્ટમ બનાવી છે. રશિયાની મુખ્ય બેંકોને 2022 માં વૈશ્વિક બેંકિંગ ગ્રીડ (SWIFT) થી અલગ કરવામાં આવી હતી, જેના જવાબમાં ક્રેમલિન-સમર્થિત પ્રોમસ્વ્યાઝબેંક (PSB) એ આ વિકલ્પ તૈયાર કર્યો છે. આ સિસ્ટમ A7A5 નામના ડિજિટલ ટોકનનો ઉપયોગ કરે છે, જેની કિંમત રબલ સાથે 1:1 ના રેશિયોમાં જોડાયેલી છે.
શેડો બેંકિંગનું જોખમ
આ નેટવર્ક કિર્ગિસ્તાન, યુએઈ અને હોંગકોંગ જેવા દેશોમાં કામ કરતા શેડો બ્રોકર્સ પર નિર્ભર છે. ટ્રાન્ઝેક્શન પ્રોસેસમાં રબલને A7A5 ટોકનમાં બદલવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ તેને Tether (USDT) સ્ટેબલકોઇન સાથે સ્વેપ કરવામાં આવે છે. ઓપરેટર્સ 4 કલાકમાં સેટલમેન્ટનો દાવો કરે છે, પરંતુ એનાલિસ્ટ્સ માને છે કે આ નેટવર્ક પરનો મોટાભાગનો વોલ્યુમ માત્ર 'સર્ક્યુલર ટ્રાન્સફર' છે, જે આર્થિક રીતે શંકાસ્પદ છે.
વૈશ્વિક પ્રતિબંધો અને અસુરક્ષા
આ પ્લેટફોર્મ આંતરરાષ્ટ્રીય બેંકિંગ સ્ટાન્ડર્ડ્સને તોડવા માટે બન્યું હોવાથી અમેરિકા, યુરોપિયન યુનિયન અને યુકે દ્વારા તેના પર કડક પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા છે. સૌથી મોટો ખતરો એ છે કે તે Tether જેવા સ્ટેબલકોઈન પર નિર્ભર છે, જે પોતે એક ખાનગી કંપની છે અને કાયદાકીય એજન્સીઓ સાથે મળીને ગમે ત્યારે એસેટ્સ ફ્રીઝ કરી શકે છે.
ભારતનો વ્યૂહાત્મક માર્ગ: પારદર્શિતા
ભારતની વ્યૂહરચના રશિયાના આ મોડેલથી બિલકુલ અલગ છે. ભારત UPI અને પ્રોજેક્ટ નેક્સસ (Project Nexus) જેવા પ્રોજેક્ટ્સ દ્વારા વૈશ્વિક સ્તરે માન્ય અને પારદર્શક પેમેન્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવી રહ્યું છે. બેંક ફોર ઇન્ટરનેશનલ સેટલમેન્ટ્સ (BIS) ની મદદથી ભારત જે રીતે પોતાના પેમેન્ટ સિસ્ટમ્સને ઇન્ટરઓપરેબલ બનાવી રહ્યું છે, તે લાંબાગાળે વધુ સુરક્ષિત અને વિશ્વાસપાત્ર સાબિત થશે.