રૂપિયો: યુએસ ટ્રેડ ડીલનો ઉત્સાહ ઓસર્યો, રૂપિયામાં અસ્થિરતા, રેકોર્ડ ફોરેક્સ રિઝર્વનો ટેકો

કરન્સીનો દ્વિધા: ટ્રેડ ડીલનો હાઈપ વિરુદ્ધ વિગતોની સાવચેતી

ભારતીય રૂપિયો છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં પોતાના શ્રેષ્ઠ સપ્તાહમાંથી પસાર થયો હતો, ખાસ કરીને અમેરિકા સાથે થયેલા એક વેપાર કરાર (Trade Agreement) થી ઉત્સાહ જોવા મળ્યો હતો. આ ડીલ હેઠળ ભારતીય ઉત્પાદનો પરના ટેરિફમાં ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, આ સકારાત્મક માહોલ શુક્રવારની ટ્રેડિંગમાં થોડો ડહોળાયો. રૂપિયો 90.67 ની સપાટીએ બંધ રહ્યો, જે અગાઉના 90.36 થી નબળો હતો. માર્કેટના ખેલાડીઓ આ વેપાર કરારની ચોક્કસ વિગતોની રાહ જોઈ રહ્યા છે, જેના કારણે બજારમાં સાવચેતી પ્રવર્તી રહી છે. એક ડીલરના મતે, આ અનિશ્ચિતતાને કારણે ડોલરની ખરીદી ચાલુ રહી હતી.

ફોરેક્સ રિઝર્વ: એક મજબૂત બફર

આ ચલણની અસ્થિરતા વચ્ચે, ભારતનો વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર (Foreign Exchange Reserves) 30 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં અત્યાર સુધીના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયો છે. આ ભંડાર $723.77 અબજ ડોલર પર પહોંચ્યો છે. માર્ચ 2025 પછીનો આ સૌથી મોટો સાપ્તાહિક વધારો હતો. આ વૃદ્ધિમાં મુખ્યત્વે ગોલ્ડ રિઝર્વનો ફાળો રહ્યો, જે $14.59 અબજ ડોલર વધીને $137 અબજ ડોલર પર પહોંચ્યો. આમ છતાં, વૈશ્વિક ગોલ્ડના ભાવમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. IDFC ફર્સ્ટ બેંકના ચીફ ઇકોનોમિસ્ટ ગૌરા સેન ગુપ્તાના જણાવ્યા મુજબ, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ આ સપ્તાહ દરમિયાન $6.3 અબજ ડોલરનું ચોખ્ખું વેચાણ કર્યું હોવા છતાં, $20.4 અબજ ડોલરના રિવેલ્યુએશન ગેઇનને કારણે કુલ રિઝર્વમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ થઈ. આ રેકોર્ડ સ્તર RBI ને ચલણમાં વધુ પડતી અસ્થિરતાને પહોંચી વળવા માટે મજબૂત સ્થિતિ આપે છે.

RBI નો માપેલો અભિગમ અને મેક્રો હેડવિંડ્સ

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું છે કે કેન્દ્રીય બેંક બજાર દળોને ચલણની દિશા નિર્ધારિત કરવા દેવાની નીતિ અપનાવે છે. જોકે, તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે જો સટ્ટાકીય દબાણ વધશે તો હસ્તક્ષેપ કરવામાં આવશે. હાલમાં, ગવર્નર મલ્હોત્રાએ આવી કોઈ સટ્ટાકીય પ્રવૃત્તિના સંકેતો ન હોવાનું જણાવ્યું હતું, જે સૂચવે છે કે રૂપિયો મોટાભાગે બજારના આધારે જ ચાલશે. આ વર્ષની શરૂઆતમાં, એપ્રિલ 2025 થી જાન્યુઆરી 2026 સુધીમાં, રૂપિયો યુએસ ડોલર સામે લગભગ 5.4% નબળો પડ્યો હતો. વિશ્લેષકો માને છે કે ઇક્વિટી આઉટફ્લો અને બજારના મૂલ્યાંકન અંગેની ચિંતાઓ આ નબળાઈના કારણો હતા. જોકે, તાજેતરના ટ્રેડ ડીલ ઉત્સાહથી સ્થિતિ બદલાઈ છે. સામાન્ય રીતે, ઇમર્જિંગ માર્કેટ (EM) કરન્સીઓએ 2026 ની શરૂઆત સારી કરી છે, MSCI EM ઇન્ડેક્સ USD માં લગભગ 11% વધ્યો છે, પરંતુ ભારતીય રૂપિયો આ સમયગાળા દરમિયાન પ્રમાણમાં નબળો રહ્યો હતો.

ભવિષ્યનો દૃષ્ટિકોણ અને વિશ્લેષકોનો મત

આગળ જતા, રૂપિયાના ભાવની આગાહી કરતી વખતે, રોઇટર્સના સર્વેક્ષણમાં ભાગ લેનારાઓએ આગામી મહિનાઓમાં તેને 90.19 (એપ્રિલ 2026 સુધી) થી 91 (વર્ષના અંત સુધી) ની રેન્જમાં રહેવાની ધારણા વ્યક્ત કરી છે. આ સૂચવે છે કે નજીકના ભવિષ્યમાં મોટાભાગની નબળાઈ દૂર થવાની અપેક્ષા નથી. જોકે, બેંક ઓફ અમેરિકાએ અગાઉ માર્ચ 2026 સુધીમાં રૂપિયાને 88.60-89.00 સુધી મજબૂત થવાની આગાહી કરી હતી, જે વિશ્લેષકોના મતભેદ દર્શાવે છે. રૂપિયાની સ્થિરતા વેપાર કરારના અમલીકરણની સ્પષ્ટતા અને ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (FPI) ના સતત પ્રવાહ પર નિર્ભર રહેશે. તાજેતરમાં ફેબ્રુઆરીમાં $1 અબજ ની આસપાસ ઇનફ્લો જોવા મળ્યો છે, જ્યારે જાન્યુઆરીમાં $4 અબજ નું વેચાણ થયું હતું.