ભારતીય રૂપિયો ડોલર સામે મજબૂત થઈને ₹95.64 પર ખુલ્યો છે. યુએસ ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં ઘટાડો અને નવા વેપાર નીતિ ફેરફારોએ આને ટેકો આપ્યો છે. DGFT એ ACU દેશો સિવાયના દેશો સાથે રૂપિયામાં એક્સપોર્ટ પેમેન્ટની મંજૂરી આપી છે.
રૂપિયામાં તેજીનું કારણ
આજે શેરબજારમાં રૂપિયા પર સકારાત્મક અસર જોવા મળી રહી છે. યુએસ ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં થયેલા ઘટાડા અને સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા નવા વેપાર નીતિ ફેરફારોએ રૂપિયાને 95.64 ના સ્તર પર પહોંચાડ્યો છે.
DGFT નો મોટો નિર્ણય
ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ ફોરેન ટ્રેડ (DGFT) દ્વારા જાહેર કરાયેલ નવા નિયમો મુજબ, હવે એશિયન ક્લિયરિંગ યુનિયન (ACU) ની બહારના દેશો સાથેના એક્સપોર્ટ કોન્ટ્રાક્ટ, ઇનવોઇસ અને પેમેન્ટ ભારતીય રૂપિયામાં પણ નક્કી કરી શકાશે. આ માટે DGFT એ વિદેશી વેપાર નીતિ (FTP) 2023 માં ફેરફાર કર્યો છે. અગાઉ, નિકાસકારો ઘણીવાર વિદેશી ચલણ પસંદ કરતા હતા જેથી તેઓ સરળતાથી ટ્રેડ પોલિસીના લાભો મેળવી શકે.
આ નવા પગલાનો હેતુ ભારતીય રૂપિયાના આંતરરાષ્ટ્રીય ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે, જે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના 2023 ના નિયમો સાથે સુસંગત છે. આનાથી એવા દેશો સાથે વેપાર સરળ બનશે જ્યાં ડોલરની અછત છે.
પડકારો અને જોખમો
જોકે, આ નીતિની સફળતા તેના અમલીકરણ પર નિર્ભર રહેશે. વિદેશી ખરીદદારોને ભારતીય રૂપિયા મેળવવાની સરળ પદ્ધતિ હોવી જરૂરી છે અને વિદેશી બેંકોએ સ્પેશિયલ રૂપી વોસ્ટ્રો એકાઉન્ટ્સ (Special Rupee Vostro Accounts) જાળવી રાખવા પડશે. બેન્કિંગ સપોર્ટ અને પૂરતી લિક્વિડિટી વિના, રૂપિયામાં થયેલા વેપારનો વાસ્તવિક જથ્થો ધીમે ધીમે વધી શકે છે.
ક્રૂડ ઓઇલનું દબાણ
આ ઉપરાંત, વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલના વધેલા ભાવ પણ રૂપિયા માટે ચિંતાનો વિષય છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલ હાલમાં $94 પ્રતિ બેરલની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે. ભારત મોટાભાગે તેલની આયાત કરે છે, તેથી ઊંચા ભાવ દેશના આયાત બિલમાં વધારો કરી શકે છે, જે ચલણ પર દબાણ લાવી શકે છે અને નવી વેપાર નીતિઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલ સકારાત્મક ભાવનાને ઘટાડી શકે છે.
આગળ જતાં, બજારો માટે મુખ્ય પરિબળો નિકાસકારો દ્વારા આ નવા રૂપિયા-સેટલમેન્ટ મિકેનિઝમનો સ્વીકાર અને વૈશ્વિક ઉર્જા ભાવોનો ટ્રેન્ડ રહેશે. યુએસના આર્થિક ડેટા પર પણ નજર રાખવામાં આવશે.