RBI ના પૂર્વ ગવર્નર Raghuram Rajan એ રૂપિયો બચાવવા માટે ફોરેક્સ રિઝર્વનો ઉપયોગ ન કરવાની સલાહ આપી છે. ચાલુ વર્ષે રૂપિયામાં **6%** નો ઘટાડો નોંધાયો છે, ત્યારે રોકાણકારો માટે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને કેપિટલ આઉટફ્લો પર નજર રાખવી અત્યંત જરૂરી છે.
શું રિઝર્વનો વધુ પડતો ઉપયોગ ભૂલ છે?
RBI ના પૂર્વ ગવર્નર Raghuram Rajan એ સતત ઘટી રહેલા રૂપિયાને રોકવા માટે ફોરેક્સ રિઝર્વના આક્રમક ઉપયોગ સામે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. વર્ષ 2026 માં ભારતીય કરન્સીમાં અમેરિકી ડોલર સામે આશરે 6% નો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. ચર્ચા એ વાત પર છે કે શું સેન્ટ્રલ બેંકે માર્કેટના ફોર્સને કામ કરવા દેવું જોઈએ કે પછી દખલગીરી ચાલુ રાખવી જોઈએ.
આંકડાઓની માયાજાળ
RBI પાસે મોટું રિઝર્વ છે, પરંતુ તેને ખર્ચવાની એક મર્યાદા છે. ઉપલબ્ધ ડેટા મુજબ, RBI એ આ વર્ષે ખાસ પગલાં દ્વારા ભેગા કરેલા $140 અબજ માંથી અડધા જેટલી રકમ તો રૂપિયો સ્ટેબલ કરવા અને લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટમાં વાપરી નાખી છે. Rajan ના મતે, કોઈ ચોક્કસ સ્તર જાળવી રાખવા માટે રિઝર્વ ખર્ચવું એ વ્યૂહાત્મક ભૂલ સાબિત થઈ શકે છે.
એક્સપોર્ટ અને ઇમ્પોર્ટનું સમીકરણ
Rajan સૂચવે છે કે માર્કેટ ટ્રેન્ડની સામે લડવાને બદલે, રૂપિયામાં નિયંત્રિત ઘટાડો (Depreciation) અર્થતંત્ર માટે એક 'શોક એબ્સોર્બર' તરીકે કામ કરી શકે છે. નબળો રૂપિયો એક્સપોર્ટ્સ માટે ફાયદાકારક છે, પરંતુ તેની સામે ઈમ્પોર્ટ્સ, ખાસ કરીને ક્રૂડ ઓઈલ અને ઈન્ડસ્ટ્રીયલ કાચો માલ મોંઘો પડે છે, જે આયાતી મોંઘવારી (Imported Inflation) વધારે છે.
ગ્લોબલ પડકારો
હાલમાં ઉંચા US Treasury Yields ને કારણે ગ્લોબલ રોકાણકારો ઈમર્જિંગ માર્કેટ્સમાંથી મૂડી પાછી ખેંચી રહ્યા છે, જે કરન્સી પર દબાણ લાવે છે. સાથે જ મધ્ય પૂર્વમાં ભૌગોલિક રાજકીય અસ્થિરતાને કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધવાનું જોખમ રહેલું છે. જો ઓઈલના ભાવ વધશે, તો ભારતનો કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ વધી શકે છે, જે રૂપિયા અને RBI ના રિઝર્વ મેનેજમેન્ટ પર વધુ ભાર મૂકશે. રોકાણકારોએ હવે RBI ની આગામી પોલિસી અને ફોરેક્સ ઈન્ટરવેન્શન સ્ટ્રેટેજી પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.