ભારતનું ફોરેક્સ રિઝર્વ **$716.91 અબજ**ની નવી ઊંચાઈએ પહોંચ્યું છે. RBI હવે ડોલરના ભંડારની સાથે ગોલ્ડ અને કરન્સી ફોરવર્ડ કોન્ટ્રાક્ટ્સ દ્વારા રૂપિની સ્થિરતા જાળવવા પર વિશેષ ધ્યાન આપી રહી છે.
ગોલ્ડ તરફ RBIનું વધતું ઝુકાવ
RBI ની રણનીતિમાં સોનાનું મહત્વ સતત વધી રહ્યું છે. 2026 ના મધ્ય સુધીમાં, કુલ ફોરેક્સ રિઝર્વમાં સોનાનો હિસ્સો અંદાજે 17% છે. આ માત્ર એસેટ એલોકેશન પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ RBI એ 2026 ના નાણાકીય વર્ષમાં 100 મેટ્રિક ટનથી વધુ સોનું વિદેશથી ભારત પરત મંગાવ્યું છે. એપ્રિલ 2026 સુધીમાં, ભારતનો 77% જેટલો ગોલ્ડ સ્ટોક હવે દેશમાં જ સુરક્ષિત છે, જે ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ વચ્ચે સુરક્ષા પૂરી પાડે છે.
કરન્સી વોલેટિલિટી અને ફોરવર્ડ કોન્ટ્રાક્ટ્સ
માત્ર ડોલર વેચવાને બદલે, RBI હવે 'ફોરવર્ડ કોન્ટ્રાક્ટ્સ' (Forward Contracts) નો ઉપયોગ કરી રહી છે. આનાથી માર્કેટમાં રૂપિની વોલેટિલિટીને કંટ્રોલ કરવામાં મદદ મળે છે. ઓગસ્ટ 2026 સુધીમાં, સેન્ટ્રલ બેંકે ખાસ ફોરેક્સ સ્વેપ ફેસિલિટી દ્વારા અંદાજે $73 અબજનું ભંડોળ એકત્ર કર્યું છે, જેમાં નોન-રેસિડેન્ટ ઈન્ડિયન્સ (NRI) ની ડિપોઝિટનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ વ્યૂહરચના રિઝર્વને મજબૂત રાખવાની સાથે રોકડ પ્રવાહને પણ સ્થિર રાખે છે.
લિક્વિડિટીનું સાચું ચિત્ર શું છે?
માર્કેટ એનાલિસ્ટ્સ હવે પ્રશ્ન કરી રહ્યા છે કે શું $716.91 અબજનું આંકડું જ પૂરતું છે? નિષ્ણાતો માને છે કે ફોરવર્ડ લાયબિલિટીઝને ધ્યાનમાં લઈને રિઝર્વનું મૂલ્યાંકન કરવું જરૂરી છે. RBI એ ભવિષ્યમાં ડોલર ચૂકવવાના જે કોન્ટ્રાક્ટ્સ કર્યા છે, તેને જો બાદ કરીએ તો જ સાચી લિક્વિડિટીનો અંદાજ મળે છે.
આગામી સમયના પડકારો
રોકાણકારોની નજર હવે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પર છે. ભારત પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે ક્રૂડ આયાત પર નિર્ભર છે, તેથી જો તેલના ભાવ વધશે તો ડોલરની માંગમાં વધારો થશે, જે RBI ની આ રણનીતિની ખરી કસોટી કરશે.