Whalesbook
પશ્ચિમ એશિયામાં ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ વધવાને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ભારે ઉછાળો આવ્યો છે અને ભારતીય રુપિયો પણ ડોલર સામે નબળો પડી રહ્યો છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ની આગામી મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) ની મીટિંગમાં વ્યાજદરોમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા ઓછી છે. અગાઉ, નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે વ્યાજ દરોમાં ઘટાડાની શક્યતાઓ અંગે સંકેત આપ્યા હતા, પરંતુ વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિને જોતાં RBI ફુગાવાને નિયંત્રણમાં રાખવા અને આર્થિક સ્થિરતા જાળવવા પર વધુ ધ્યાન આપશે.
તેલના ભાવમાં ઉછાળો અને ફુગાવાનો ડર
પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તેજી આવી છે. Brent crude તાજેતરમાં $100 પ્રતિ બેરલની ઉપર ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે અને એક સમયે $114 સુધી પહોંચ્યું હતું. ભારત મોટા પ્રમાણમાં ઉર્જા આયાત કરતો દેશ હોવાથી, આ ભાવ વધારાની સીધી અસર ફુગાવા પર પડશે. અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે, રિટેલ ફુગાવો 1.5 ટકા સુધી વધી શકે છે, જે નાણાકીય વર્ષ 2027 માં વાર્ષિક સરેરાશ 4.8% ની આસપાસ પહોંચી શકે છે.
GDP અનુમાન ઘટ્યા, રુપિયો નબળો
આ ફુગાવાના પ્રશ્નો અને મજબૂત સ્થાનિક વૃદ્ધિના અનુમાનોને કારણે, EY અને Moody's જેવી એજન્સીઓએ FY27 માટે GDP વૃદ્ધિના અનુમાનને ઘટાડીને આશરે 6% કરી દીધું છે, જે અગાઉ 6.8-7.2% હતું. આ સાથે, ભારતીય રુપિયો પણ યુએસ ડોલર સામે નબળો પડીને છેલ્લા એક દાયકામાં સૌથી નીચા સ્તરે ₹93-95 ની નજીક પહોંચી ગયો છે. પરિણામે, બેન્ચમાર્ક 10-વર્ષીય સરકારી બોન્ડ યીલ્ડ લગભગ 7.2% સુધી વધી ગઈ છે, જે ભવિષ્યમાં વ્યાજદરોમાં ફેરફાર અને જોખમ વધવાની બજારની અપેક્ષાઓ દર્શાવે છે.
RBI ની સ્થિતિ યથાવત રહેવાની શક્યતા
નાણા મંત્રીએ વ્યાજ દરોમાં ઘટાડા અંગે સકારાત્મક સંકેત આપ્યા હોવા છતાં, બજારનું અનુમાન છે કે RBI રેપો રેટ 5.25% પર યથાવત રાખશે. RBI નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ફુગાવાને નિયંત્રણમાં રાખવાનો અને નાણાકીય સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. RBI એ 2025 દરમિયાન પહેલેથી જ કુલ 125 બેસિસ પોઈન્ટ્સ ના રેટ કટ લાગુ કર્યા છે અને તેની અસર દેખાવામાં પણ સમય લાગે છે. વર્તમાન ફુગાવાનો દબાણ મુખ્યત્વે સપ્લાય-સાઇડ (પુરવઠા) થી આવી રહ્યું છે, જેના માટે માત્ર વ્યાજદરમાં વધારો અસરકારક નથી. RBI ચલણની અસ્થિરતાને નિયંત્રિત કરવા માટે ફોરેન એક્સચેન્જ હસ્તક્ષેપ અને લિક્વિડિટી ટાઇટનિંગ જેવા પગલાં લઈ રહ્યું છે.
ઉર્જા આયાત પર નિર્ભરતા અને જોખમો
મધ્ય પૂર્વમાંથી ઉર્જા આયાત પર ભારતની નોંધપાત્ર નિર્ભરતા (લગભગ 45% ક્રૂડ ઓઇલ અને 90% થી વધુ LPG) તેને આ પ્રદેશમાં થતા કોઈપણ પુરવઠા વિક્ષેપ માટે સંવેદનશીલ બનાવે છે. આનાથી આયાત ખર્ચ, ફુગાવો અને વર્તમાન ખાતાની ખાધ (current account deficit) વધી શકે છે. લાંબા સમય સુધી ચાલતો સંઘર્ષ સરકારને સબસિડી વધારવા દબાણ કરી શકે છે, જે નોન-ફોસિલ ફ્યુઅલ વિકલ્પોના લક્ષ્યોને નબળા પાડી શકે છે.
ભવિષ્યનો આઉટલૂક
આવનારી MPC મીટિંગમાં RBI ની સ્થિતિ પર નજર રહેશે. નીતિગત દરો યથાવત રહેવાની અપેક્ષા છે, પરંતુ RBI ફુગાવાના અનુમાન, GDP વૃદ્ધિ અને વૈશ્વિક જોખમો અંગે શું ટિપ્પણી કરે છે તે મહત્વનું રહેશે. ડેટા-આધારિત વિરામ (data-dependent pause) એ સૌથી સમજદારીભર્યો વ્યૂહરચના જણાય છે, જે RBI ને વર્તમાન સપ્લાય-સાઇડ આંચકાઓની પ્રકૃતિનું મૂલ્યાંકન કરવાની મંજૂરી આપશે.